palette
تعلق عام و تعلق خاص در متعديسازي فعل
احسان اسماعیلی طاهری

چکیده

دیر زمانی است که نحویان دربارة نوع ارتباط بعضی جارومجرورها با فعل و شبه فعل اختلاف نظر دارند یا
اظهار نظر کاملی نکردهاند؛ اما بررسی جارومجرورهاي مختلف نشان می دهد که ارتباط آنها با فعل و شبه
فعل شدت و ضعف یا درجات و مراتب دارد. با این دید، فقط فعلی که همیشه با حرف جر خاصی به کار
میرود متعدي با واسطه است و متقابلاً فعلهاي دیگري که با یک حرف  جر عام و غیر دائمی به کار
میروند فقط متمم یا قید گرفتهاند نه مفعول و لزوم و تعديِ آنها به وسیلۀ آن حرف جر عام تغییر نکرده
است. مقالۀ حاضر با ادعاي تفکیک دقیق دو گونه ارتباط میان فعل با جارومجرور، قائل به دو گونه تعلق
عام و تعلق خاص شده و دلایلی براي اثبات این ادعا به دست داده است.

واژگان کلیدی
تعلق خاص و عام، متعدي با واسطه، متعلق مفعولی و غیرمفعولی

منابع و مآخذ مقاله

- ابن عقیل، بهاء الدین عبدالله، ( 1376 )، شرح ابن عقیل، طهران: ناصر خسرو.

- ابن الناظم، بدرالدین محمد، ( 1362 )، شرح ألفية ابن مالک، طهران: ناصر خسرو.

- ابن هشام، جمال الدین، ( 2008 )، أوضح المسالک إلی ألفي ة ابن مالک ، تحقیق و أضافات

لمحمد محیی الدین عبدالحمید، بیروت و صیدا: المکتبه العصریه.

، شرح شذور الذهب، مراجعة و تصحیح یوسف الشیخ محمد ،---------------- -

البقاعی، بیروت: دار الفکر.

)، مغنی اللبیب عن کتب الأعاریب، قم: منشورات مکتبة آية ) ،---------------- -

(69/6) پژوهشنامۀ نقد ادب عربی شمارة 11

تعلق عام و تعلق خاص در متعديسازي فعل 37

الله المرعشی النّجفی.

- ابن یعیش، موفق الدین ابن علی، بیتا، شرح مفصل الزمخشري، تحقیق و مراجعة أحمد السید

أحمد و اسماعیل عبدالجواد عبدالغنی، القاهرة: المکتبة التوفيقية.

- أبوطالب، میرزا، (بی تا)، حاشية أبوطالب بر شرح سیوطی، قم.

- أبوالمکارم، علی، ( 2007 )، الجملة الفعلية، القاهرة: مؤسسة المختار.

- الأزهري، الشیخ خالد، (بی تا)، شرح التصریح علی التوضیح، بیروت: دار الفکر.

- جماعة من کباراللغویین، (بی تا)، المعجم العربی الأساسی، المنظمة العربي ة و الثقافة و العلوم،

لاروس.

- الجواري، أحمد عبدالستار، ( 1996 )، نحو الفعل، بیروت: الموسسه العربية للدراسات والنشر.

- حسن، عباس، (بی تا)، النحو الوافی، تهران: ناصر خسرو.

- الخضريِ، محمد بن مصطفی، ( 2010 )، حاشية الخُضري علی شرح ابن عقیل علی ألفیه ابن

مالک تصحیح و تشکیل یوسف الشیخ محمد البقاعی، بیروت: دار الفکر.

- الدسوقی، إبراهیم، ( 2008 )، المجال الدلالی للفعل و معنی حرف الجر المصاحب له، القاهرة: دار

غریب.

)، مجال الفعل الدلالی و معنی حرف الجر المصاحب له، القاهرة : دار ) ،----------- -

غریب.

- سیبویه، ابوبشر عمر بی عثمان، (بی تا)، الکتاب، تحقیق و شرح عبدالسلام هارون، بیروت : دار

التاریخ.

- السیوطی، جلال الدین عبدالرحمن بن أبی بکر، ( 2007 )، الأشباه و النظائر فی النحو ، تحش ية

غرید الشیخ، بیروت: دار الکتب العلمية.

)، همع الهوامع فی شرح جمع ) ،------------------------------- -

الجوامع، تحقیق أحمد شمس الدین، بیروت: دار الکتب العلمية.

- الشرتونی، رشید، ( 1366 )، مبادئ العربية، تهران: اسماعیلیان.

- الشمسان، أبو أوس إبراهیم، ( 1987 )، قضایا التعدي و اللزوم فی الدرس النحوي، جدة : مطبعة

المدنی.

- الصبان، محمد بن علی، ( 2009 )، حاشية الصبان علی شرح الأُشمونی علی ألفیه ابن مالک ،

بیروت: دار الفکر.

- ضیف، شوقی، (بی تا)، تجدید النحو، قم: نشر أدب الحوزة.

(69/6) پژوهشنامۀ نقد ادب عربی شمارة 11

تعلق عام و تعلق خاص در متعديسازي فعل

8

- --------------، (بی تا)، تیسیرات ُلغوية، القاهرة: دار المعارف.

- عکاشة، عمر یوسف، ( 2003 )، النحو الغائب، بیروت: المؤسسة العربية للدراسات و النشر.

- الغلایینی، مصطفی، (بی تا)، جامع الدروس العربية، تهران: ناصر خسرو.

- فرشیدورد، خسرو، ( 1382 )، دستور مفصل امروز، تهران: سخن.

)، فعل و گروه فعلی و تحول آن در زبان فارسی، تهران: سروش. ) ،----------- -

- المبرد، أبوالعباس محمد بن یزید، ( 2010 )، المقتضب ، تحقیق محمد عبدالخالق عض يمة،

بیروت: عالم الکتب.

- المرادي، بدر الدین الحسن بن قاسم المرادي، ( 2005 )، توضیح المقاصد و المسالک بشرح ألفیه

ابن مالک، تحقیق أحمد محمد عزوز، بیروت: المکتبة العصرية.

- مصطفی، إبراهیم وآخرون، (بی تا)، المعجم الوسیط، استانبول: دار الدعوة.

موسی بن محمد ابن الملیانی الأحمدي)، 1369 ش، معجم الأفعال المتعدي ة ) « نویوات » -

بحرف، طبعة أوفسیت، بی جا، بی نا.

- نعمة، أنطوان و آخرون، ( 2001 )، المنجد فی اللغة العربية المعاصرة، بیروت: دار المشرق


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.