استعمار و شیوههاي مبارزه شعري علیه آن در عصر نهضت عرب

احمد خاتمی, کاظم دزفولیان, فرهاد شاکری

چکیده


بحث استعمار یکی از مضامین اصلی شعر عرب در عصر نهضت یعنی نیمه دوم قرن نوزدهم و نیمه
اول قرن بیستم است. در شعر این دوره میتوان از غرب چهرهاي دوگانه و متعارض دید. از طرفی الگوي
پیشرفت هاي علمی و صنعتی و دموکراسی است و از طرف دیگر استعمارگري ظالم و مستبد . زمانی که
غرب از لحاظ علمی و تمدنی مورد بحث است شاعران آن را میستایند و به تقلید از آن تشویق م یکنند
ولی زمانی که از غرب به عنوان استعمارگر بحث میکنند با شیوه هاي مختلف به مبارزه با آن برمیخیزند .
در این مقاله به شیوه توصیفی تاریخی و بر اساس تحلیل محتواي شعر این دوره سعی شده تا چه ره
دوگانه غرب به ویژه سیماي استعمارگري آن از منظر شاعران نشان داده شود. این تحقیق به دنبال پاسخ
به این پرسش است که شاعران عصر نهضت چه تصوري از استعمار غرب دارند و چگونه و با چه
شیوههایی و تا چه اندازه در شعرشان به آن پرداختهاند؟ از آن جا که شاعران این عصر، مصلحان سیاسی
اجتماعی هستند تلاش میکنند تا با ابزار شعر و تکیه بر آموزههاي دینی و احساسات میهنی، مردم را به
اتحاد در برابر استعمار و مبارزه با آن دعوت و برنامه هاي استعمار را براي مردم بیان کنند. تعدد کشورهاي
عربی و تکثر شعراي این دوره باعث شده تا فقط به شاعران بزرگ و مشهور استناد شود . از جمله این
شاعران میتوان به احمد شوقی و حافظ ابراهیم از مصر، جمیل صدقی زهاوي و معروف رصافی از عراق و
خلیل مطران از شام اشاره کرد.


واژگان کلیدی


استعمار، عصر نهضت، شعر عر

تمام متن:

PDF

منابع و مآخذ مقاله


- آشوري، داریوش، ( 1358 )، فرهنگ سیاسی، تهران: نشر مرواید.

- آنطونیوس، جرج، ( 1969 )، يقظة العرب، ترجمه ناصرالدین الأسد و احسان عباس، بیروت :

دارالعلم للملایین.

- ابن منظور، محمد، ( 1992 )، لسان العرب، بیروت: دار إحیاء التراث العربی.

المستقبل ،« دور اللغة العربية فی تکامل الوطن العربی و وحدته » ،( - ابوالحمدیه، زکریا، ( 1987

.123- العربی، بیروت: صص 86

- ازکیا، مصطفی، ( 1381 )، جامعه شناسی توسعه، تهران: مؤسسه نشر کلمه.

- بدوي، عبدالرحمان محمد، ( 2005 )، امام محمد عبده و القضایا الاسلامية، دارالکتب.

(69/6) پژوهشنامۀ نقد ادب عربی شمارة 11

استعمار و شیوههاي مبارزه شعري علیه آن در عصر نهضت عرب 119

- بیرو، آلن، ( 1375 )، فرهنگ علوم اجتماعی، ترجمه باقر ساروخانی، تهران: انتشارات کیهان.

- حافظ ابراهیم، ( 2001 )، دیوان، به اهتمام غرید الشیخ، بیروت: مؤسسة الاعلمی للمطبوعات.

- حصري، ساطع، ( 1961 )، حول القومية العربية، بیروت: دارالعلم للملایین.

- حضرتی، حسن، ( 1389 )، مشروطه عثمانی، تهران: پژوهشگاه تاریخ اسلام.

- خلیل، ابراهیم، ( 2011 )، مدخل لدراسة الشعر العربی الحدیث، عمان: دارالمسیرة.

- رصافی، معروف، ( 2009 )، دیوان، به کوشش عصام عبدالفتاح، قاهر ة: جزیر ة الورد للنشر و

التوزیع.

- زهاوي، جمیل صدقی، ( 2004 )، دیوان، شرح و تقدیم انطوان القوال، بیروت: دارالفکر العربی.

- شراد، شلتاغ عبود، ( 1998 )، تطور الشعر العربی الحدیث، عمان: دارالمجدولاي.

- شوقی، احمد، ( 1998 )، دیوان ، شرح و تقدیم علی العس یلی، بیروت: مؤسس ة الأعلمی

للمطبوعات.

- ضیف، شوقی، ( 2008 )، الادب العربی المعاصر فی مصر، قاهره: دارالمعارف.

- عمر، عمر عبدالعزیز، ( 1990 )، دراسات فی تاریخ العرب الجدیث و المعاصر، بیروت: دارالنهضة

العربية.

- عنایت، حمید، ( 1363 )، سیري در اندیشه سیاس عرب، تهران: چاپخانه سپهر.

- قدوره، زاهیه، ( 1984 )، تاریخ العرب الحدیث، بیروت: دارالنهضه العربیه.

- گیپ، هامیلتون، ( 1371 )، ادبیات نوین عرب، ترجمه یعقوب آژند، تهران: انتشارات اطلاعات.

- لوتسکی، ولادیمیر باراسوویچ، ( 1379 )، تاریخ جدید کشورهاي عربی ، ترجمه رفیع رفیعی ،

تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.

- مطران، خلیل، ( 2010 )، دیوان، تحقیق سمیرا ابراهیم بسیونی، مکتبة جزيرة الورد.

- موثقی، سیداحمد، ( 1374 )، جنبش هاي اسلامی معاصر، تهران: انتشارات سمت


ارجاعات

  • در حال حاضر ارجاعی نیست.