palette
بررسی عناصر داستان در داستان‌های کودک "جاسم محمد صالح" (در آینۀ دیدگاه "شلومیت ریمون کنان")

چکیده

     کیفيت هر داستانی به نوع ارائۀ عناصر آن داستان از سوی نویسنده، مرتبط است. عناصر داستان عبارتند از پی‌رنگ، شخصیت، درونمایه، زاویۀ دید، صحنه و فضاء، که هر کدام تاثیر بسزایی در پیشبرد داستان دارند. از جمله انواع ادبی که ادبیات ملت‌ها در قالب آن عرضه می‌شود، داستان کودک است. "جاسم محمد صالح"، از جمله داستان‌نویسان عراقی است که عمدۀ آثار وی در حيطه همين نوع ادبی قرار گرفته است. پژوهش حاضر با تکیۀ بر شیوۀ توصیفی-تحلیلی، درصدد است تا براساس نظریۀ ریمون کنان، به بررسی و تحلیل عناصر 20 داستان‌ وی در حوزه ادبیات کودک بپردازد تا از این رهگذر در کنار دست يافتن به تفاوت میان عناصر داستان‌های کودک و بزرگسال، چگونگی کاربرد عناصر داستان از سوی نویسنده و میزان موفقيت وی در این نوع ادبی برای خواننده مشخص گردد. آنچه حاصل شد اینکه عناصر داستان چه در داستان‌های کودک و چه در داستان­های بزرگسال همگی شبیه هم هستند؛ تنها بسته به هدفی که دنبال می‌کنند در نوع شکل‌گیری باهم متفاوتند. پی‌رنگ داستان‌های "جاسم محمد صالح" به دلیل آنکه مجال کافی جهت تغییر مسیر داستان وجود ندارد، غالبا یک پی‌رفتی است. درونمایۀ داستان‌های بررسی شده بیشتر شامل مسائل اخلاقی، تعلیمی و تربیتی مانند احترام گذاشتن به دیگران، دوری از تکبر، خوددار بودن، قانع بودن است؛ از این رو می‌توان گفت که جهت فکری نویسنده، القای چنین مفاهیمی به کودکان است. دیگر اینکه زاویۀ دید در تمام داستان‌ها به جز یک داستان، دانای کل یا سوم شخص است که طبق نظر ریمون کنان در این نوع داستان، فرصت تغییر زاویۀ دید بسیار کم است.

واژگان کلیدی
داستان کودک، عناصر داستان، جاسم محمد صالح، شلومیت ريمون کنان

منابع و مآخذ مقاله

انوشه، حسن، (1376)، دانشنامۀ زبان و ادبیات فارسی، تهران: انتشارات سمت، جلد دوم، چاپ اول

بستانی، ابراهیم، (1341)، هنر داستان‌نویسی، تهران: انتشارات امیرکبیر، چاپ اول

تودوروف، تزوتان، (1382)، بوطیقای ساختارگرا، ترجمۀ محمد نبوی، تهران: انتشارات آگه، چاپ دوم

---------- (1388)، بوطیقای نثر (پژوهش‌های نو دربارۀ حکایت)، ترجمۀ انوشیروان گنجی‌پور، تهران: انتشارات نی، بی‌چا

جواهر، محمد، (1409)، الاسلام والفن، مشهد: مجمع البحوث الاسلامیة، چاپ اول

زرین‌کوب، عبدالحسین، (1382)، ارسطو و فن شعر، تهران: انتشارات امیرکبیر، چاپ چهارم

سلمان، عبدالکریم، (2014)، جاسم محمد صالح، ادیب متنوع الانتاج، سایت www.alfike.come

عبود، سعد مطر، (2015)، المثقف فی مدارات الحضور الابداعي (قراءة نقدیة فیی تجربۀ ادیب الأطفال جاسم محمد صالح، بغداد: انتشارات مکتبة عادل، چاپ سوم

فورستر، ادوارد مورگان، (1384)، جنبه‌های رمان، تهران: انتشارات نگاه، چاپ دوم

. قاسمی‌پور، قدرت، (1393)، آمیختگی داستان و گفتمان روایی در روایت‌های پسامدرنیستی، فصلنامۀ تخصصی نقد ادبی، شمارۀ 26، تابستان، صص 7 الی 22، سال هفتم

. کنان، ریمون، (1387)، روایت داستانی-بوطیقای معاصر، ترجمۀ ابوالفضل حرّی، تهران: انتشارات نیلوفر، چاپ اول

. لورنس، پرین، (1368)، تأملی دیگر در باب داستان، تهران: حوزۀ هنرهای سازمان تبلیغات، چاپ چهارم

. محمدی فشارکی، محسن و فضل الله خدادادی، (1396)، چندگونگی سازه‌های فاصله‌ای راوی از روایت در ادبیات داستانی با تکیه بر نظریۀ شلومیث ریمون کنان، پژوهش ادبیات معاصر جهان، شمارۀ 1، دورۀ 22، بهار و تابستان، صص 83 الی 97

. مستور، مصطفی، (1384)، حکایت عشقی بی‌قاف، بی‌شین و بی‌نقطه، تهران: انتشارات سرچشمه، بی‌چا

. مقدادی، بهرام، (1378)، فرهنگ اصطلاحات نقد ادبی از افلاطون تا عصر حاضر، تهران: انتشارات فکور روز، بی‌چا

. مکاریک، ایرناریما، (1384)، دانشنامۀ نظریه‌های ادبی معاصر، ترجمه مهران معاصر و محمد نبوی، تهران: انتشارات آگه، بی‌چا

. میرصادقی، جمال، (1376)، ادبیات داستانی، تهران: انتشارات علمی، چاپ سوم

. ----------- (1376)، عناصر داستان، تهران: انتشارات علمی، چاپ سوم

. نجم، محمد یوسف، (1979)، فن القصة، بیروت: دارالثقافة، چاپ هفتم

. یحیی، عبیر خالد، (2016)، مقالۀ قراءة فی تجربة أدیب الاطفال جاسم محمد صالح، سایت www.m.ahewar.org

Punday,Daniel, narrative after deconstructions, state university of New York. 2004


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.