palette
ناسازواری تصویری در شعر سیاسی و اجتماعی بدرشاکر سیاب
مجتبی بهروزی, حسین ابویسانی, عدنان اشکوری, هومن ناظمیان

چکیده

ناسازواری تصویری، تکنیکی است مبتنی بر بیان تناقض بین دو تصویر متقابل، از شرایط معاصر و یا بین برخی از داده‌های میراثی و برخی اوضاع معاصر. شاعر با بهره‌گیری از چنین شگردی، گاه جهت بیان اندیشه‌های درونی‌اش، به سخن گفتن در لفافه گرایش پیدا می‌کند و با ایجاد ارتباط میان ناسازه‌های موجود در یک قصیده، ناهمخوانی بین شرایط فعلی و وضعیت آرمانی را اثبات می‌کند. بر همین اساس ناسازواری تصویری به عنوان یکي از اساسی‌ترین دستمایه‌های شعر سیاسی و اجتماعی سیاب محسوب می‌گردد ، که از طریق آن به صورت زیرکانه و گاه غیر مستقیم به نقد چالش‌های جامعه خود می‌پردازد. وی در بیشتر مواقع با فراخوانی میراث ادبی، تاریخی، دینی، ملی و دگرگونی دلالت‌های میراثی فراخوانی شده به دلالت‌های معاصر و متناقض، در شعر خود فضایی می‌گشاید، که گذشته طلایی عرب‌ها را در مقابل شرایط معاصر جامعه عربی و به ویژه عراق قرار می‌دهد . با توجه به گستردگی شکل دوم ناسازواری تصویری و نظر به فراخوانی شخصیت، حکایت و متون میراثی و دگرگونی متناقض آنها ، و همچنین پنهانی‌تر بودن معنا در بافت شکل دوم، شاعر از نوع دوم ناسازواری تصویری بهره‌ي بیشتری جسته است.سیاب این شگرد را بیشتر برای مقابله با ظلم حاکمان و سرکوبگری‌های سیاسی، تمسخر عقب ماندگی جوامع عربی و عراق، بیداری آنها، تشویق به مقابله با استعمار و... برگزیده است. پژوهش حاضر با روش توصیفی و تحلیلی، دامنه‌ی گونه‌های مختلف ناسازواری تصویری را، در شعر سیاسی و اجتماعی سیاب مورد ارزیابی قرار می‌دهد. 

واژگان کلیدی
بدر شاکر سیاب- ناسازواری تصویری- شعر سیاسی و اجتماعی- میراث

منابع و مآخذ مقاله

ابراهیم، نبیلة. (1987م). «المفارقة». مجلة فصول. عدد 4.

-ابن الجهم، علی. (1959م). دیوانه. تحقیق: خلیل مردم بک. بیروت: لجنة التراث العربی.

-أحمد غنیم، کمال. (1998 م). عناصر الإبداع الفنی فی شعر أحمد مطر. بیروت: مکتبة بودلی.

-البطل، علی عبدالمعطی. (1982 م). الرمز الأسطوری فی شعر بدر شاکر السیاب. الکویت: شرکة الربیعان.

-بلاطه، عیسی. (1971م). بدر شاکر السیاب ـ حیاته وشعره. بیروت: دارالنهار و النشر.

-بیضون، حیدر توفیق. (1991م). بدر شاکر السیاب رائد الشعر العربی الحدیث. بیروت: دارالکتب العلمیة.

- جاسم، محمد. (1394). رمز و اسطوره در شعر معاصر ایران و عرب (بررسی تطبیقی رمزگرایی در شعر بدر شاکر سیاب و مهدی اخوان ثالث. تهران: نگاه

-الجیوسی، الخضراء. (2001م). الاتجاهات و الحرکات فی الشعر العربی الحدیث. ترجمه الدکتور عبدالواحد لؤلؤة. بیروت: مرکز دراسات الوحدة العربیة.

-رجایی، نجمه. (1381ش). اسطوره رهایی ـ تحلیلی روانشناسانه بر اسطوره در شعر عربی معاصر. مشهد: انتشارات دانشگاه فردوسی.

- رجایی، نجمه؛ حبیبی، علی اصغر ( 1390ش). «تکنیک نقاب در قصیده المسیح بعد الصلب». مجله ادب عربی. شماره 3. صص 85-114.

-زکی، أحمد کمال. (1967م). الأساطیر. القاهرة: دارالکتاب العربی.

- السیاب، بدر شاکر. (2000م). الأعمال الشعریة الکاملة. بغداد: دار الحرّیة للطباعة و النشر.

- سیفی، طیبه؛ مرادی، کبری. (1391ش). «بررسی تطبیقی بسامد کاربرد رنگ در اشعار نیما یوشیج و بدر شاکر سیاب ». مجله ادبی عربی.ش 3.صص

-305.

-شبانه، ناصر. (2002م). المفارقة فی الشعر العربی الحدیث. بیروت: المؤسسة العربیة للدراسات و النشر.

-الضاوی، أحمد عرفات. (1384ش). کارکرد سنّت درشعر معاصر عرب. ترجمه: دکتر سیّد حسن سیّدی. مشهد: انتشارات دانشگاه فردوسی.

- طهماسبی، عدنان؛ زارع، ناصر.(1390ش). «متناقض نمادر نمادهای شعر انشودة المطر»، مجله ادب عربی. ش 1. صص177-197.

- العامری، لبید بن ابی ربیعه. (1962) دیوانه. تحقیق: احسان عباس. القاهره: بلانا.

- عباس، إحسان. (1978م). بدر شاکر السیاب دراسة فی حیاته و شعره. بیروت: دار الثقافة.

- العبد، محمد. (1426ه.ق). المفارقة القرآنیة. القاهرة: مکتبة الآداب.

-علی، عبدالرضا. (1984م). الاسطورة فی شعر السیاب. بیروت: دار الرائد العربی.

---------(1995م). دراسات فی الشعر العربی المعاصر. بیروت: المؤسسة العربیة للدراسات والنشر.

- عبدربه، أحمد صالح. (1937م). شاعر الرافدین بدر شاکر السیاب. القاهرة: جامعة الازهر.

- عشری زاید، علی. (2002م). عن بناء القصیدة العربیة الحدیثة. القاهرة: مکتبة الشباب.

- ----------(1997م). استدعاء الشخصیات التراثیة فی الشعر العربی المعاصر. القاهرة: دارالنقد العربی.

- کزازی، میرجلال الدین. (1381ش). زیبایی شناسی سخن پارسی. تهران: نشر مرکز.

- میویک، دی سی. (1987م). المفارقة و صفاتها. ترجمة: عبدالواحد لؤلؤة. بغداد: دار المأمون.


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.