palette
خوانش پسااستعماری تجربه‌ی مهاجرت در رمان «أصابع لولیتا» اثر واسینی الاعرج از دیدگاه هومی بابا
سید حسن فاتحی, فرامرز میرزائی, بی بی راحیل سن سبلی

چکیده

 مهاجرت یکی از موضوعات مهم نقد پسااستعماری است و رمان اصابع لولیتا اثر واسینی الاعرج، رمان­نویس معاصر الجزائری از جمله رمان­هایی است که به مساله مهاجرت از شرق به غرب می­پردازد. این پژوهش برآن است این مساله را در رمان یادشده از دیدگاه هومی بابا- از نظریه­پردازان این نقد، مورد ارزیابی قراردهد. هومی بابا، مهاجر را در ارتباط با یادآوری خاطرات، تغییر هویت و برخورد «من» (استعمارگر) و «دیگری» (استعمارزده)، می­داند. مساله اصلی این پژوهش، بررسی این مولفه­ها در این رمان است و در این راستا از روش توصیفی تحلیلی استفاده شده­است. نتایج نشان می­دهد در این رمان، شخصیت­های مهاجر با وجود تفاوت در اتکا به خاطرات، زمان و مکان گذشته را از طریق اموری چون: قرائن حالیه، اشیاء، یادگاری­های الجزائر، مکان­ها، سخنان اشخاص و امور طبیعی به یاد می­آورند و با زندگی در فضای سوم، دچار پیوندخوردگی هویتی شده­اند و این امر در مولفه­هایی چون زبان، دین، ملیت، نام و دین نمود یافته­است و به دلیل ارتباط مستقیم «من» و «دیگری» با وجود تلاش «دیگری» برای از بین­­بردن فاصله، همچنان در مقام «دیگری» است و دیگریت­سازی از طریق تاکید بر تفاوت­ها، ضمایر جمع غائب، رسانه و بازنمایی کلیشه­ها، نژادپرستی، تکیه بر گذشته صورت پذیرفته­است.  

واژگان کلیدی
تجربه مهاجرت- اصابع لولیتا- واسینی الاعرج- هومی بابا

منابع و مآخذ مقاله

- احمدزاده، شیده، (1391)، مهاجرت در ادبیات و هنر، تهران: انتشارات سخن.

- أشکروفت، بیل و جاریث جریفیث و هیلین تیفین، (2010م)، دراسات مابعد الکولونیالیة- المفاهیم الرئیسیة، ترجمه: احمد الروبی، أیمن احلی، عاطف عثمان، الطبعة الاولی، القاهره: المرکز القومی للترجمة.

- الاعرج، واسینی، (2012)، اصابع لولیتا، دُبی: دار الصدی للصحافه و النشر و التوزیع.

- افشاری بهبهانی‌زاده و فریندخت زاهدی، (1392)، ادبیات نمایشی مهاجرت ایرانیان ساکن در استرالیا، تحلیل پسااستعماری نمایشنامه «در آینه» اثر محمد عیدانی، جامعه‌شناسی هنر و ادبیات، دوره 5، شماره1، صص 147- 164.

- برتنز، هانس ویلم، (1382)، نظریه ادبی؛ مقدمات، ترجمه فرزان سجودی، تهران: موسسه انتشاراتی آهنگ دیگر، چاپ اول.

- بن ولید، یحیی، (2008م)، خطاب ما بعد الاستعمار، مجلة «الکلمة»، عدد 16.

- ثابت، طارق، (2014)، هویّه الادب بین الحضور و الغیاب فی الخطاب النقدی العربی مابعد الکلونیالیّ، مجله الأثر، العدد 21، صص 103- 112.

- ذاکری، آرمان، (1392)، چشم‌انداز اندیشه، در ضرورت طرح و سنجش مطالعات پسااستعماری، چشم‌انداز ایران، صص 59- 64.

- سپهوند، حاجیعلی، (1393)، پسا-استعمار یا پسا- مدرن؟ همراه با نقد آخرین بازمانده‌ی موهیکن اثر فنیمور کوپر، چاپ اول. تهران: انتشارات نارنجستان کتاب.

- شاهمیری، آزاده، (1389)، نظریه و نقد پسااستعماری، چاپ اول. تهران: نشر علمی.

- شیرزادی، رضا، (1388)، مطالعات پسا استعماری؛ نقد و ارزیابی دیدگاهای فرانتس فانون، ادوارد سعید و هومی بابا، فصلنامه مطالعات سیاسی، شماره 5.

- فرهمند فر، مسعود و امیرعلی نجومیان، (1392)، پیوندخوردگی هویت در نظریه پسااستعماری، مطالعه موردی فیلم پیانیست اثر رومن پُلانسکی، نامه هنرهای نمایشی و تجسمی، شماره 6، صص 63- 73.

- گاندی، لیلا، (1388)، پسااستعمارگرایی، ترجمه: مریم عالم‌زاده و همایون کاکا سلطانی، تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی

- موسوی، سیدصدرالدین و مسعود درودی، (1391)، نگرشی انتقادی بر مطالعات پسااستعماری و رویکردهای آن، فصلنامه مطالعات میان رشته‌ای در علوم انسانی، دوره پنجم، شماره 1، صص 39 – 73.

- موقع «ادب، الموسوعة العالمیة للشعر العربی»، http://www.adab.com/literature

- موللی، کرامت، (1384)، مبانی روانکاوی فروید، لاکان، تهران: نشر نی.

- نجومیان، امیرعلی، گزارش هم اندیشی نشانه شناسی(3) http://vista.ir/page

- ورزنده، امید و سیدرضا ابراهیمی، (1391)، مقایسه تطبیقی شکل‌گیری هویت تراملی زن شرقی مهاجر در آثار جومپا لاهیری و مرنوش مزارعی از دیدگاه هومی بابا، فصلنامه زبان و ادب فارسی دانشگاه آزاد اسلامی سنندج، سال چهارم، شماره 11، تابستان 1391.

- Bhabha, Homi k (1994) ,The Location of Culture. London: Routledge Classics.

- Hale, J. Dorothy (2006) , The Novel. U.K: Blackwell Publishing Ltd

- Gilbert, B, Homi, B (2001), imperialism: Critical concept in Historical studies. London and New York: Routlege


ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.