بررسی محتوایی مولدیه های ابن زمرک اندلسی

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 استاد دانشگاه تهران

2 دانشجوی دانشگاه تهران

3 دانشگاه تهران

چکیده

ابن زمرک، شاعر و وزیر دولت بنی‌الاحمر در اندلس، اشعار بسیاری در مدح رسول اکرم (صلی‌اللّه علیه) دارد. این اشعار، از آن جهت که در جشن‌های حکومتی میلاد پیامبر خوانده می‌شد، مولدیه نامیده شد. بررسی این مولدیه‌ها نشان می‌دهد ابن زمرک مضامینی قالبی و مشخص را محور شعر خود قرار می‌دهد که در همۀ مولدیه‌ها تکرار می‌شوند. در این مولدیه‌ها، بعد از مقدمۀ تغزلی، شاهد دو تخلص هستیم: نخست تخلص از مقدمه به مدح پیامبر و سپس تخلص از مدح پیامبر به مدح امیری که برگزارکنندۀ جشن میلاد پیامبر بود. در تخلص نخست، وصف ناقه و قافله‌های رهسپار حج دست‌مایۀ شاعر برای گذار از مقدمه و انتقال به موضوع اصلی است. در بخش اصلی، پرداختن به حقیقت محمدی، مسئلۀ قدیم بودن پیامبر، فاتح رسل بودن او و خبر دادن کتاب‌های آسمانی از آمدنش، ذکر معجزات و شفاعت‌خواهی از ایشان مهم‌ترین محورهای مدح به‌شمار می‌روند. در تخلص به مدح امیر، شاعر واژۀ «اللّه» را محور قرار می‌دهد و با آن، بخش مدح نبی را به بخش مدح امیر پیوند می‌زند. تکرار مفاهیم و تکنیک‌های پردازش و نیز ترتیب مشخص چینش مطالب در ساختمان مولدیه‌های ابن زمرک، از معایب این مولدیه‌هاست.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Content Analysis of Ibn Zomroc Al- Andalusi’s Occasional Poems

نویسندگان [English]

  • Muhammad Ali Azarshab 1
  • afsaneh ghasempour 2
  • Muhammad Dezfouli 1
  • Ali Bagher Tahernia 3
1 Tehran University
2 student-Tehran University
3 Tehran University
چکیده [English]

Ibn Zomroc, the poet and minister of Bani-Alahmar in Andalusia, created several occasional poems in the prophets of Prophet Muhammad, the Messenger of Allah. Since, these occasional poems were recited at Prophet Muhammad’s governmental celebration, they were called Occasional poems (Moledieh). Analyzing the occasional poems shows that Ibn Zomroc puts the certain topics and structures that is repeated in all the occasional poems. In these occasional poems, in addition to lyrical preamble, the poet utilizes two transitional-verse (Takhallos). The first transitional-verse continues from preamble to Prophet’s praise, and the second one from Prophet’s to the praise of the Governor (Amir) holding the celebration of Prophet’s nativity. In the first transitional verse, the poet explains the camel and the caravans’ pilgrimage to Mecca to transmit the poem to its main topic. In the main part of the poem, the poet targets: Muhammadian’s truth, Prophet Muhammad’s eternity, Muhammad as pioneer Messenger, the herald of Divine books of His Arrival, His miracles and intercession. In the transitional verse, praising the Governor (Amir), the poet centralizes the word “Allah” and bonds the praise of Prophet Muhammad and Amir. The recurrence of topics, accomplishment techniques and the pre-determined order of the topics are regarded as the major weak points in the structure of these occasional poems by Ebne Zomroc.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Andalusian Literature
  • Ebne Zomroc
  • Prophet’s praise
  • occasional poetry
  • transitional-verse
- قرآن مجید، ترجمه محمد مهدی فولادوند، تهران : دفتر مطالعات تاریخ و معارف اسلامی.
-آذرشب، محمد علی، 1375؛ الادب العربی و تاریخه ، تهران: سمت.
- آشتیانی ، جلال الدین ، بی تا؛ مقدمه مشارق الدراری، قم : انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی.
- ابن الخطیب، لسان الدین ، 1974؛ الاحاطة فی أخبارغرناطة، المجلد الثانی ، حقق محمد عبدالله عنان ، الطبعة الاولی ، قاهرة : مکتبة الخانجی.
- احمد بدوی، احمد، 1964؛ أسس النقد الادبی عند العرب، الطبعة الثالثة ، قاهره : نهضة مصر.
- البستانی، پطرس، د.ت ؛ ادباءالعرب فی الاندلس وعصر الانبعاث، بیروت : دارالجیل
-. دیوان ابن زمرک الاندلسی ، 1997؛ قدم له محمد توفیق النّیفر، الطبعة الاولی ، تونس : دارالغرب الاسلامی.
- دیوان البوصیری،1955؛تحقیق محمد سیدکیلانی، الطبعة الاولی، مصر: مطبعة مصطفی البابی الحلبی.
- دیوان الحمیری، د.ت ؛ تحقیق شاکر هادی، ، بیروت :مکتبة الحیاة.
-رضوان الدایة، محمد، 1986؛ مشاهیر الشعراء و الکتاب،(برگرفته از کتاب نثیر الفرائد ابن الاحمر، ، الطبعة الاولی، بیروت: عالم الکتب.
-الزرکلی، خیر الدین ، 1961؛ الاعلام ، الطبعة الثانیة ، الجزء الثامن ، بیروت.
-سالم ، محمد محمود، 1996؛ المدایح النبویة حتی نهایة العصر الملوکی، بیروت: دارالفکر.
-صدر ،حسن ، د.ت؛ تأسیس الشیعة ، طهران :منشورات الاعلمی.
-ضیف ،شوقی ،د.ت ؛ عصر الدول و الامارات(الاندلس) ، الطبعة الثالثة، قاهر: دارالمعارف.
- ضیف ،شوقی ،د.ت ؛ عصر الدول و الامارات(مصر)، ..............................
- عوض الکریم، مصطفی، 1974؛ فن التوشیح ، مقدمه شوقی ضیف، ، الطبعة الثانیة، بیروت: دارالثقافة.
- فیروز الموسی ، 1420 ، المقدمة الغزلیة للمدحة النبویة الاندلسیة ، اللغة العربیة الاردنیة ، ربیع الثانی ، العدد 57
- لامعی ، احمد، 1428،التشوق إلی الأماکن المقدسة فی المدائح النبویة ، بقیة الله، ربیع الاول و الثانی ، شماره 187
-لویس شیخو ،أب، 1998؛ المجانی الحدیثة ، حقق فؤاد إفرام البستانی، الطبعة الرابعة ، قم: ذوی القربی.
-مبارک ،زکی، 1997؛ المدائح النبوی ومدح أهل البیت، الطبعة الثانیة، بیروت: مکتبة الشرق.
-معروف ،نایف ، 1998؛ الادب الاسلامی، الطبعة الثانیة، دارالنفائس.
-المقری التلمسانی ،شهاب الدین ،1968؛ نفح الطیب من غصن الاندلس ،حقق احسان عباس ، د.ط ، بیروت :دارصادر.
- المقری التلمسانی، شهاب الدین ، 1940؛ ازهار الاریاض فی أخبار العیاض، حققه ابراهیم الابیاری، مصطفی السقا، الجزء الثانی، لجنة التألیف.
-مولانا ، جلال الدین محمد بلخی1385؛ مثنوی معنوی ،چاپ اول، تهران: نشر پیمان.
- النیفر، محمد توفیق، 1997؛ دیوان ابن زمرک الاندلسی، الطبعة الاولی ، تونس: دار الغرب الاسلامی.
-همایی، علامه جلال الدین،1373؛ فنون بلاغت و صناعات ادبی، چاپ دهم ، تهران: مؤسسه نشر هما.