Document Type : علمی - پژوهشی
Authors
1
PDepartment of Arabic Language and Literature, Faculty of Theology and Islamic Studies, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran.
2
Department of Arabic Language and Literature, Faculty of Theology and Islamic Studies, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran.
Abstract
roblem Stateme
Background and Purposes: Contemporary fiction has moved beyond the boundaries of traditional verbal narrative by drawing on multiple expressive modes, foremost among which is bodily movement as a language parallel to speech, carrying profound psychological and dramatic connotations. The concept of choreography has evolved from its traditional meaning—associated with the arrangement of dance until the end of the Middle Ages—into a science that studies the organization of the body in space and time, encompassing every bodily, gestural, and transitional movement performed in space and laden with meanings that exceed a merely decorative function. Building on this conceptual evolution, the present study raises a central question: How can the narrative body, through its precise movements, gestures, and transitions, establish an independent dramatic structure that transcends a descriptive function, carries psychological meanings and inner conflicts, and serves as an objective correlative for language in expressing characters’ existential transformations? What choreographic patterns does Naeem al-Musafir employ in The Dream of Uruk to transform the narrative body into a fully-fledged dramatic agent? From this central problem stem more specific operative questions: How do movements of the mouth, eyes, hands, and head produce alternative communicative meanings that replace speech, and how do they express states of repression, surprise, defiance, and reassurance? Why do acts of entering and exiting within the novel’s space carry symbolic dimensions beyond mere spatial transition, expressing major existential shifts such as movement between security and danger, reality and myth, and familiarity and alienation? And how does the integration of body, space, and time contribute to creating a complex dramatic structure that transforms the reader from a passive recipient into a spectator of a visual-kinetic performance? The significance of this research lies in offering a new approach to reading contemporary Iraqi fiction, opening the door to interdisciplinary approaches combining literature and body arts, and highlighting the creative aspects of Naeem al-Musafir’s writing that have not received sufficient critical attention in previous scholarship. Prior studies, as demonstrated in the research background, have been limited to examining religious symbolism or traditional narrative elements, without attending to the choreographic dimension and visual patterns in his works. Therefore, this research aims to explore the aesthetics of choreographic movement expression in the novel The Dream of Uruk, revealing how meaning is formed through the narrative body and demonstrating the functions of these movements in characterization, plot development, tension creation, and production of symbolic meanings.
Methodology: This research adopts a descriptive-analytical methodology, utilizing movement analysis tools derived from choreography and theatrical performance theories to examine patterns of expressive, gestural, and transitional movements in Naeem al-Musafir’s novel The Dream of Uruk, while carefully tracing the formation of meaning through the narrative body. The theoretical framework rests on three main concepts: expressive movement related to facial expressions (mouth and eyes), gestural movement related to hands and head, and transitional movement related to entering and exiting within the narrative space. The Dream of Uruk was selected as a richly layered narrative text replete with multi-level kinetic manifestations that transform the narrative body into a dramatic agent and imbue the text with theatrical visual qualities.
Discussion and Results: Analysis of the data revealed that Naeem al-Musafir employs expressive movements of the mouth as a mirror of the internal conflict between exterior and interior; the act of “clenching the teeth” expresses emotional repression and translates silence into a bodily message charged with tension and implicit negation, as seen in the scene of Ali’s absorbed silence. Similarly, the act of whispering accompanied by trembling reflects a dramatic paradox between conscious composure and the body’s involuntary betrayal of fear, embodying the human contradiction between what we say and what we feel. Regarding eye movements, the findings showed that the author uses “closing the eyes” as a gateway for transition from sensory perception to imaginative perception and from reality to dream, as in Ali’s liberation scene in the ziggurat space. “Scrutinizing gaze” expresses epistemic surprise and the mind’s effort to translate visual input into comprehensible meaning even in the absence of auditory evidence, while “stealing a glance” embodies hesitation, shyness, and the transition from social rejection to acceptance. In the domain of gestural movements, the research highlights the author’s skill in employing hand movements as an alternative communicative language replacing speech; in the scene of waving and drawing in the air, the hand transforms from a hesitant greeting tool into a formative instrument that draws complex meanings and establishes a private language between two separate worlds. The act of “simultaneously opening palms,” collectively and in unison, conveys a message of defiance and candor, inverting the power dynamic between captors and captives. Head movements also carry dense connotations; “nodding in agreement” expresses the transition from surprise to reassurance, while “shaking the head in regret” expresses temporary helplessness and becomes a gateway to reflection and escape from deadlock.
Conclusion: The research concluded that the novel The Dream of Uruk constitutes a richly narrative text for choreographic expression, wherein movement becomes an independent dramatic structure conveying internal conflicts and psychological transformations. The results confirmed that choreographic expression in this novel is based on the organic integration of body, space, and time; this integration generates a complex structure that lends the text theatrical qualities, transforms the narrative body into a fully-fledged dramatic agent, and opens new horizons for receiving the text as a visual-kinetic experience that surpasses the limits of mere language. The research also identified diverse movement patterns across three domains—expressive, gestural, and transitional—each performing its specific dramatic function in characterization and meaning transmission, enriching signification and multiplying interpretive possibilities.
Keywords
Subjects
Article Title العربیة
زیباییشناسی حرکت کوریوگرافیک در رمان رؤیای اوروک اثر نعیم آل مسافر: پژوهشی روایتشناختی
Abstract العربیة
بیان مسئله و هدف: رمان معاصر از مرزهای روایت زبانی سنتی فراتر رفته است و از الگوهای بیانی متعددی بهره میگیرد که در صدر آنها بیان حرکتی بدنی، بهعنوان زبانی همسو با زبان کلامی، قرار دارد و بار معنایی روانشناختی و دراماتیک عمیقی را با خود حمل میکند. مفهوم کوریوگرافی (طراحی حرکت) از معنای سنتیِ خود، که تا پایان قرون وسطا به تنظیم حرکات رقص مرتبط بود، فراتر رفته و به علمی تبدیل شده است که به بررسی سازماندهی بدن در مکان و زمان میپردازد و هر گونه حرکت بدنی، اشارهای و انتقالیِ اجراکننده در فضا را در بر میگیرد که بار معناییِ فراتر از کارکرد تزئینی دارد. بر اساس این تحول مفهومی، مسئلهٔ محوری پژوهش پیشرو اینگونه مطرح میشود: بدنِ روایی چگونه میتواند، با حرکات دقیق و اشارهها و جابهجاییهای خود، به ساختار دراماتیک مستقلی دست یابد که فراتر از کارکرد توصیفی عمل کند، حامل معانی روانشناختی و کشمکشهای درونی باشد و بهعنوان معادلی عینی برای زبان در بیان دگرگونیهای وجودیِ شخصیتها ایفای نقش کند؟ همچنین، نعیم آل مسافر در رمان رؤیای اوروک از چه الگوهای کوریوگرافیکی استفاده کرده است تا بدنِ روایی را به کنشگری دراماتیکِ تمامعیار تبدیل کند؟
روششناسی: پژوهش، با روش توصیفی-تحلیلی و بهکارگیری ابزارهای تحلیل حرکتِ برگرفته از هنر کوریوگرافی و نظریههای اجرای نمایشی، به بررسی الگوهای حرکتِ بیانی و اشارهای و انتقالی در رمان رؤیای اوروک اثر نعیم آل مسافر پرداخته و چگونگی شکلگیری معنا را از طریق بدنِ روایی بهدقت دنبال کرده است. چارچوب نظری پژوهش بر سه مفهوم اصلی استوار است: حرکت بیانی مرتبط با حالات چهره (دهان و چشمها)، حرکت اشارهای مرتبط با دستها و سر، و حرکت انتقالی مرتبط با ورود و خروج در فضای روایی. رمان رؤیای اوروک بهعنوان متنی روایی انتخاب شده که سرشار از تجلیات حرکتیِ چندسطحی است و بدنِ روایی را به کنشگریِ دراماتیک بدل کرده و به متن جلوۀ نمایشیِ دیداری بخشیده است.
بحث و تحلیل: بررسی دادهها نشان میدهد که نعیم آل مسافر از حرکات بیانی مرتبط با دهان بهعنوان آیینهٔ کشمکش درونیِ میان ظاهر و باطن بهره گرفته است؛ حرکت «به هم فشردن دندانها» بیانگر سرکوب عواطف و ترجمهٔ سکوت به پیامی بدنی آکنده از تنش و نفی ضمنی است، چنانکه در صحنهٔ سکوت علیِ غرقدراندیشه دیده میشود. همچنین، حرکت نجوا، همراه با لرزش، تناقضی نمایشی را بازتاب میدهد؛ از یک سو تلاش آگاهانه برای خونسردی و از سوی دیگر خیانت ناخواستهٔ بدن به ترس، که تضاد انسانی میان گفتار و احساس را به تصویر میکشد. دربارۀ حرکات چشمها نیز، نتایج نشان میدهد که نویسنده از «بستن چشمها» بهعنوان گذرگاهی برای انتقال از ادراک حسی به ادراک خیالی و از واقعیت به رؤیا بهره گرفته است، چنانکه در صحنهٔ رهایی علی در فضای زیگورات دیده میشود. «دقت در نگاه» نیز بیانگر شگفتی معرفتی و کوشش ذهن برای ترجمهٔ دیداریِ قابل درک حتی در غیاب دلیل شنیداری است؛ و «نگاه دزدکی» نیز حالت ترس، خجالت و گذار از طردشدگی به پذیرش اجتماعی را تجسم میبخشد. دربارۀ حرکات اشارهای، پژوهش بر توانایی نویسنده در بهکارگیری حرکات دستها بهعنوان زبان ارتباطیِ جایگزین گفتار تأکید دارد؛ در صحنهٔ اشاره و ترسیم در هوا، دست از ابزاری برای سلامی مردد به ابزاری ترسیمی تبدیل میشود که معانی پیچیده را ترسیم میکند و زبانی اختصاصی میان دو جهان جدا از هم بنیان مینهد. حرکت «باز کردن همزمان کف دستها»، بهصورت جمعی و هماهنگ، حامل پیامی از چالش و صراحت است و معادلهٔ قدرت میان ربایندگان و ربایششدگان را برمیگرداند. حرکات سر نیز بار معنایی فشردهای دارد؛ «تکان دادن سر به نشانهٔ موافقت» بیانگر گذار از شگفتی به آرامش است و «تکان دادن سر به نشانهٔ تأسف» بیانگر ناتوانی موقت است و به دروازهای برای تفکر و رهایی از بنبست تبدیل میشود. دربارۀ حرکات انتقالی، تحلیل نشان میدهد که ورود و خروج در رمان رؤیای اوروک صرفاً جابهجاییِ مکانی نیست، بلکه کنشهایی کوریوگرافیک با ابعادی نمادین و وجودی است. ورود خودرو به تونل و سپس عبور از در آهنی بیانگر گذار از امنیت به خطر و از آشنایی به غربت اجباری است؛ این تدریج مکانی و روانی ضرباهنگی دراماتیک و فشرده میآفریند. خروج از جهان زیرین به پشتبام خانه نیز خروجی جسمانی از هراس به امنیت است، اما همچنان با غربتی ذهنی همراه است؛ گویی جانها هنوز میان جهانها معلق ماندهاند. در برخی صحنهها، خروج جنبهٔ نمایشی نیز به خود میگیرد؛ چنانکه خروج غول و اژدها از تاریکی به شگردی اجرایی برای حفظ گنج و فریب دشمنان تبدیل میشود که بر مخفیسازی و افشاگری استوار است.
دستاوردها: پژوهش به این نتیجه دست یافته است که رمان رؤیای اوروک متن رواییِ غنی برای بیان کوریوگرافیک است، بهگونهای که حرکت به ساختار دراماتیکِ مستقلی بدل میشود و کشمکشهای درونی و دگرگونیهای روانی را منتقل میکند. یافتهها نشان میدهد که بیان کوریوگرافیک در این رمان بر تلفیق ارگانیک بدن، مکان و زمان استوار است؛ این تلفیقْ ساختاری پیچیده پدید میآورد که به متن جلوۀ نمایشی میبخشد، بدنِ روایی را به کنشگریِ دراماتیک تمامعیار تبدیل میکند و افقهای تازهای برای دریافت متن بهعنوان تجربۀ دیداری و حرکتیِ فراتر از مرزهای زبانِ صرف میگشاید. همچنین، پژوهش الگوهای حرکتی متنوعی را در سه حوزۀ بیانی و اشارهای و انتقالی شناسایی کرده است که هریک کارکرد دراماتیک ویژۀ خود را در شخصیتپردازی و انتقال معنا دارد و به غنای دلالت و چندلایگی تأویل میافزاید.
Keywords العربیة
-
کوریوگرافی
-
بیان حرکتی
-
ساختارهای بصری
-
نعیم آل مسافر
-
رمان رؤیای اوروک
