Document Type : علمی - پژوهشی
Authors
1
Department of Arabic Language and Literature, Faculty of Humanities, Persian Gulf University, Boushehr, Iran.
2
Department of Arabic Language and Literature, Faculty of Theology and Islamic Studies, Shahid Chamran Ahvaz University, Ahvaz, Iran.
Abstract
Background and Purposes: This research explores the cognitive intersection between pedagogical sciences and literary narrative, specifically centering on “Pedagogy of Error” as a theoretical and methodological framework. The key question is how “error”—conventionally regarded in educational contexts as a cognitive lapse or maladaptive behavior—is transformed into an intentional narrative strategy within the novel. Such a strategy generates epistemological opportunities that go beyond passive reading, since Pedagogy of Error views mistakes not as failures, but as affirmative signs of the quest for knowledge and vital opportunities for intellectual growth. The study is confined to the analysis of Farho’s Notebooks by the Omani writer Laila Abdullah. Its practical framework examines manifestations of Pedagogy of Error at several levels: paratextual thresholds (particularly the novel’s title), linguistic and stylistic systems, and the developmental trajectories of characters; and the role of errors in shaping plot structure and directing its dramatic paths. The research emphasizes the distinction between positive and negative pedagogical errors and their strategic use in the narrative discourse. The novel centers on Farho/Farah Hasnu, who narrates his memoirs to a journalist named Carroll while in prison, recounting his difficult journey from Somalia to Saudi Arabia to escape civil war. Its central theme is the tragedy of displacement and the profound psychological and social impacts of armed conflict on individuals and families. The novel portrays human tragedy in which characters become victims of violence and systemic crises, leading them to make erroneous decisions under severe existential pressure. In the end, this research reveals how the author employs Pedagogy of Error as a means of conveying knowledge and deepening comprehension. It shows that the characters’ mistakes and their subsequent consequences help clarify outcomes, develop individual skills, stimulate the reader’s critical thinking, and foster values of empathy and tolerance. By turning painful human experiences into a profound pedagogical learning experience, the novel elevates the narrative discourse from mere storytelling to an instrument of educational insight, demonstrating how literature can effectively re-engineer meaning and engage the reader in a complex process of intellectual growth.
Methodology: This study adopts a descriptive-analytical approach to examine Pedagogy of Error in Laila Abdullah’s novel Farho's Notebooks. The novel serves as the primary corpus for analyzing error in the paratextual elements, language, dialogue, and character development. It also investigates how the characters’ errors affect the plot, shape the sequence of events, and generate narrative meanings.
Discussion and Results: In Farho’s Notebooks, Laila Abdullah skillfully employs “Pedagogy of Error” as a sophisticated narrative strategy. Instead of presenting direct moral instruction, the novel operates as a pedagogical laboratory in which errors—whether random or systematic—serve as indirect educational tools. By depicting her characters’ flaws, Abdullah compels the reader to engage in a process of critical reflection, drawing moral and social truths through the analysis of negative consequences. The didactic function of error appears in three distinct dimensions. The first is the error of value and existential assessment. Through Farho’s melancholic yearning for a “luxurious death” like that of the wealthy, the narrative introduces a cognitive error concerning the sanctity of life. This error carries a profound pedagogical purpose: it compels the reader to confront the brutal reality of poverty and social injustice, thereby fostering a critical awareness of human dignity by witnessing its erosion. The second dimension is moral and social error, especially the use of “deception” as a survival mechanism. Examples such as altering names or feigning religious identity to obtain aid reveal a systemic moral error. Through these depictions, the novelist critiques the fragility of human identity under the pressure of extreme necessity, prompting the reader to contemplate the ethical tension between personal principles and the raw struggle for survival. The third dimension is the existential error of alienation and loss of agency. This appears most clearly in the character of the mother, whose identity is reshaped by her uncle to serve his personal interests. This portrayal of surrendering one’s autonomy serves as a stark pedagogical warning against the dangers of dependency and the loss of self-governance. Ultimately, Abdullah transforms errors into “epistemological opportunities.” By exposing the repercussions of hypocrisy, prejudice, and submission, the novel guides the reader away from the “error” and toward a heightened state of ethical, social, and individual consciousness.
Conclusion: This study concludes that the “pedagogy of error” in Laila Abdullah’s Farho’s Notebooks goes beyond the mere depiction of character flaws, evolving into a sophisticated narrative strategy designed to cultivate critical awareness in the reader through experiential learning rather than direct moralizing. The analysis demonstrates that the novel functions as an “epistemological laboratory,” where errors are utilized as vital tools for exploring profound human truths. First, the conceptual error in “value assessment”—manifested in the yearning for a “luxurious death”—serves as a poignant pedagogical instrument that exposes the brutality of poverty, compelling the reader to re-evaluate the sanctity of human dignity amidst extreme deprivation. Second, the existential error of “surrendering agency” (as seen in the mother’s character) acts as a stern pedagogical warning against the perils of alienation and the loss of self-governance, emphasizing that identity is inextricably linked to personal autonomy. Third, the intellectual and social errors surrounding “prejudice against names and stereotypes” offer a critical entry point for dismantling intolerance and preconceived notions, advocating a more inclusive acceptance of difference. Ultimately, the novel’s core strength lies in its ability to replace traditional didacticism with a complex process of “ethical decoding.” By presenting the repercussions of both random and systematic errors, Abdullah compels the reader to actively derive moral truths through their own cognitive effort. The final result confirms that these errors are not meant to dehumanize the characters, but to use them as mirrors reflecting social and existential fractures. Consequently, the reader moves from passive observer to active participant in an educational process, emerging with the analytical tools needed to confront challenges of identity, displacement, and social pressure with heightened ethical consciousness and intellectual independence.
Keywords
Subjects
Article Title العربیة
بررسی تحلیلی پداگوژی خطا در رمان دفاتر فارهو اثر لیلی عبدالله
Abstract العربیة
بیان مسئله و هدف: این پژوهش به بررسی تلاقی شناختی میان علوم تربیتی و هنر روایت ادبی میپردازد و مفهوم پداگوژی (روش تدریس) خطا را بهعنوان چارچوب نظری و روششناختی جامع بررسی میکند. مسئلۀ اصلی این است که چگونه خطا، که در فرایندهای آموزشی سنتی صرفاً لغزش شناختی یا رفتاری نامطلوب شناخته میشود، در متن رمان به راهبرد روایی آگاهانهای تبدیل میشود. این راهبرد فرصتهای معرفتشناختی ایجاد میکند و تجربهای از خواندن را رقم میزند که فراتر از دریافت منفعلانه است؛ زیرا پداگوژی خطا اشتباه را شاخصی مثبت از جستوجوی دانش و فرصتی حیاتی برای بازسازی معنا و توسعۀ تفکر میبیند، نه شکست یا ننگ. این پژوهش بر تحلیل رمان دفاتر فارهو اثر لیلی عبدالله، نویسندۀ عمانی، تمرکز دارد. چارچوب عملی پژوهش تجلیات پداگوژی خطا را در سطوح مختلف بررسی میکند، ازجمله آستانههای پیرامتنی (بهویژه عنوان رمان)، نظامهای زبانی و سبکی، مسیرهای تحولی شخصیتها، و تأثیر خطاها در ساختار پیرنگ و هدایت مسیرهای دراماتیک. پژوهش تأکید ویژهای بر تمایز میان خطاهای تربیتی مثبت و منفی و بهکارگیری راهبردی آنها در گفتمان روایی دارد. جریان رمان دربارۀ شخصیت فارهو/ فرح حسنو است که خاطرات خود را در زندان برای روزنامهنگاری به نام کارول بازگو میکند و سفر پرمخاطرهاش از سومالی به عربستان سعودی برای فرار از ویرانیهای جنگ داخلی را شرح میدهد. موضوع اصلی رمان تراژدی آوارگی و تأثیرات عمیق روانی و اجتماعی منازعات مسلحانه در کودکان و خانوادهها است. محور اصلی رمان به تصویر کشیدن فاجعۀ انسانی است که در آن افراد قربانی جنگ، جابهجایی و خشونت میشوند و همین بحرانها آنها را تحت فشارهای وجودی شدید میگذارد و به اتخاذ تصمیمات و کنشهای خطا وامیدارد. هدف غایی پژوهش آشکار ساختن این نکته است که نویسنده چگونه از پداگوژی خطا همچون ابزاری برای انتقال دانش و تعمیق درک استفاده کرده است. پژوهش نشان میدهد که اشتباهات شخصیتها و پیامدهای آن به شفافسازی نتایج، توسعۀ مهارتهای فردی، تحریک تفکر انتقادی در خواننده و پرورش ارزشهای همدلی و تسامح کمک میکند. درنهایت، پژوهش نشان میدهد که این رمان چگونه تجربۀ انسانی دردناک را به تجربۀ آموزشی عمیق و جامع تبدیل میکند تا ادبیات را به ابزاری برای بینش تربیتی ارتقا دهد.
روششناسی: پژوهش، با روش توصیفی-تحلیلی، به بررسی چگونگی بهکارگیری پداگوژی خطا در رمان دفاتر فارهو اثر لیلی عبدالله میپردازد. رمان، بهعنوان قلمرو کاربردی پژوهش، از نظر آستانههای متنی، زبان، گفتوگو و تحول شخصیتها تحلیل میشود. همچنین، تأثیر خطاهای شخصیتها در شکلگیری پیرنگ، هدایت رویدادها و تولید معناهای روایی بررسی خواهد شد.
بحث و تحلیل: در رمان دفاتر فارهو، لیلی عبدالله با نبوغ هنری خود خطا را از نقصی رفتاری در شخصیتها به راهبردی آموزشی (پداگوژیک) بدل ساخته است. او، بهجای موعظه کردن مستقیم، فضایی از تجربه را خلق میکند که در آن خطاها (اعم از تصادفی یا نظاممند) همچون ابزارهای آموزشی غیرمستقیم عمل میکنند. نویسنده، با نمایش پیامدهای منفی اعمال اشتباه، مخاطب را وادار میکند تا از طریق تحلیل این خطاها به درک ارزشها و حقایق اخلاقی دست یابد. این نقش آموزشی را میتوان در سه سطح بنیادین شناسایی کرد. سطح نخست خطا در سنجش ارزشها و مسائل وجودی است؛ همانگونه که در آرزوی «مرگ اشرافی» فارهو مشاهده میشود. این خطا در درک ارزش زندگی در واقع ابزاری پداگوژیک است تا آگاهی انتقادی خواننده را دربارۀ بیرحمی فقر و بیعدالتی اجتماعی برانگیزد. خواننده، با لمس این خطا، ارزش کرامت انسانی را از طریق درک زوال آن میآموزد. سطح دوم خطای اخلاقی و اجتماعی است که در راهبردهای «تزویر» برای بقا تجلی مییابد؛ مانند تغییر نام یا تظاهر مذهبی برای دریافت کمکهای دولتی. نویسنده در اینجا خطای ناشی از فشار نیاز را به نمایش میگذارد تا خواننده را به تأمل در تضاد میان اصول اخلاقی و ضرورتهای معیشتی وادارد و شکنندگی هویت انسان را در چنبرۀ فقر به تصویر بکشد. سطح سوم خطای وجودی و واگذاری اراده است که در تسلیم کردن اختیار خود به دیگران نمود مییابد؛ همانگونه که برای شخصیت مادر رخ میدهد و هویت او توسط داییاش برای منافع شخصی بازسازی میشود. این بخش درسی پداگوژیک دربارۀ خطر وابستگی و ضرورت حفظ استقلال فردی میدهد. درنهایت، رمان با تبدیل خطاها به «فرصتهای معرفتشناختی»، از طریق بررسی پیامدهای ریاکاری و تبعیت، مسیر درست را برای مخاطب روشن میسازد و او را بهسوی آگاهی و صداقت و استقلال اخلاقی هدایت میکند.
دستاوردها: پژوهش به این نتیجه میرسد که «پداگوژی خطا» در رمان دفاتر فارهو، اثر لیلی عبدالله، فراتر از نمایش سادۀ لغزشهای شخصیتها، بهعنوان راهبرد روایی آگاهانه برای پرورش آگاهی انتقادی در مخاطب عمل میکند، آنهم از راه تجربۀ خطا نه با موعظۀ مستقیم. تحلیلها نشان میدهد که رمان همچون «آزمایشگاه پداگوژیک» عمل میکند که در آن خطاها بهعنوان فرصتهایی معرفتشناختی برای کشف حقایق انسانی به کار گرفته میشوند. نخست، خطای «سنجش ارزشی» (آرزوی مرگ اشرافی) ابزاری پداگوژیک برای افشای بیرحمی فقر میشود که خواننده را به بازتعریف مفهوم کرامت انسانی در مواجهه با نیازهای مبرم وامیدارد. دوم، خطای وجودیِ «تسلیم اراده» (در مورد شخصیت مادر) همچون هشداری جدی دربارۀ خطر بیگانگی و از دست دادن حاکمیت بر خویشتن ظاهر میشود و تأکید میکند که هویت مستلزم استقلال فردی است. سوم، خطاهای فکری و اجتماعی مرتبط با «تعصب علیه نامها و کلیشهها» راه را برای نقد تعصب و کلیشههای ذهنی میگشاید و به پذیرش تفاوتها فرامیخواند. درنهایت، ارزش بنیادین رمان در جایگزینی اندرزهای اخلاقی با فرایند پیچیدۀ «رمزگشایی اخلاقی» نهفته است؛ جایی که خواننده در مواجهه با پیامدهای خطاها (اعم از تصادفی یا نظاممند) با تلاش ذهنی خود به کشف حقیقت میپردازد. دستاورد نهایی پژوهش بر این نکته تأکید میکند که لیلی عبدالله خطاها را برای تحقیر شخصیتها به کار نبرده است، بلکه آینهای برای بازتاب گسستهای اجتماعی و وجودی ساخته است. بدین ترتیب، خواننده از تجربۀ رمان نهتنها به درک عمیقتری از زندگی شخصیتها دست مییابد، بلکه از ابزارهایی تحلیلی بهرهمند میشود که به او امکان میدهد، با آگاهی اخلاقی و استقلال فکری و بلوغ معرفتی، با چالشهای هویت و مهاجرت و فشارهای اجتماعی دستوپنجه نرم کند.
Keywords العربیة
-
پداگوژی خطا
-
رمان عمانى
-
لیلى عبدالله
-
رمان دفاتر فارهو
