دانشکدهٔ ادبیات و علوم انسانی

نمود سازواره مفهومی بر پایه طرح‌واره های حرکتی در شعر ودیع سعاده

10.29252/jalc.2023.231475.1241
دوره 14، شماره 27
مهر 1402
صفحه 84-101

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی دانشگاه حکیم سبزواری

2 عضو هیأت علمی دانشگاه حکیم سبزواری و استاد مشاور در رشته زبان و ادبیات عربی

چکیده
با ورود دستاوردهای علمی جدید، علم شناخت طرح‌واره نیز به عنوان یکی از مهمترین ابزارها و دستاوردهای علمی وارد پهنۀ نقد ادبی شد و ناقدان ادبی از این امکان به عنوان الگوهای فکری و اندیشگانی برای دستیابی به جهان‌بینی و نگرش‌های ادیبان استفاده کردند. از این رو، شاعران معاصر با توجّه به استفاده از دستاوردهای علوم دیگر از جمله علوم شناختی به سازماندهی دانش و افکار خود در قالب طرح‌واره‌های بصری و قالبی نمودند . طرح‌واره‌های تصوری ساختارهای معنادار و الگوهای نوظهوری هستند که از راه تجربه حسی و تعامل با محیط پیرامون شکل می-گیرند. طرح‌واره حرکتی یکی از اقسام مهم و پرکاربرد طرح‌واره‌های تصویری است که از نوع استعاره ساختاری و دارای سه مبدأ مسیر، نگاشت و مقصد است. پژوهش حاضر با هدف معرّفی مفهوم طرح‌واره‌های حرکتی بر آن بر آن است نقش طرح‌واره‌های مورد نظر را در انتقال مضامین شعر ودیع سعاده مشخص سازد. داده‌های پژوهش به روش اسنادی از مجموعه اشعار ودیع سعاده گردآوری شده و به روش توصیفی-تحلیلی مورد بررسی قرار گرفته‌اند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد طرح‌واره حرکتی در اشکال مختلف با وجود غلبۀ سکون و ایستایی در شعر ودیع به کار رفته است. ضمن اینکه مهاجرت و جابجایی شاعر از نظر جغرافیایی، در بسامد بالای طرح‌وارۀ حرکتی تأثیر گذاشته است و شاعر با رصد کردن سوژه و تطور آن برای بیان اندیشه‌های فلسفی، ادبی و بینش‌ها و جهان‌بینی شخصی و شاعرانه استفاده کرده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

Reflection of Conceptual Structures in Relation to the Motion Schemes in the Poetry of Wadih Sa'adeh

نویسندگان English

elaheh sattari 1
hosein shamsabadi 2
1 phD student of Arabic language and literature At Hakim sabzevari
2 Faculty member and professor of consulting in the field of Arabic language and literature at Hakim Sabzevari University
چکیده English

With the advent of modern scientific achievements, identification of schemas entered the field of literary criticism as one of the most important scientific tools and achievements; and literary critics used it to develop thought models in order to understand the worldviews and attitudes of writers. As a result, contemporary poets organized their knowledge and thoughts in the form of image and formal schemas in light of the achievements of other sciences, such as the cognitive science. Image schemas are meaningful structures and emerging patterns that are formed through sensory experiences and interaction with the environment. The motion schema is one of the most important and widely used types of image schemas, which involve structural metaphors, and has three origins: path, source, and goal. The purpose of this research is to introduce the concept of motion schema and to determine its role in conveying the themes in the poetry of Wadih Sa'adeh. The research data has been obtained from the collection of poems of Wadih Sa'adeh using the documentary research method and analyzed using the descriptive-analytical method. The results of the research show that the motion schema is used in different forms despite the predominance of motionlessness in Wadih's poetry. In addition, the migration and geographical displacement of the poet has resulted in the high frequency of the motion schema and the poet has used this type of schema to express his philosophical and literary thoughts and personal and poetic worldviews by observing the subjects and their developments.

کلیدواژه‌ها English

  • motion schemes؛ cognitive science؛ image schemas؛ Wadih Sa'adeh
  • cognitive science
پور ابراهیم، شیرین (1391). «بررسی معنی­شناختی استعاره صورت در زبان قرآن»، فصلنامه لسان مبین، سال چهارم، دوره جدید، شماره نهم، پاییز ،1391ش، صص 1-.18 .
سجودی، فرزان (1385). «نشانه­شناسی زمان و گذر زمان، بررسی تطبیقی آثار کلامی و تصویری»، پژوهشنامه فرهنگستان هنر، شماره 1، 46-64.
سعاده، ودیع (2016م). الأعمال الشعریه، سوریه: دار أبابیل.
راسخ مهند، محمد(1394). درآمدی بر زبانشناسی شناختی، نظریه و مفاهیم، چاپ دوم، تهران: سمت.
روشن، بلقیس و اردبیلی، لیلا(1392). مقدمه­ای بر معناشناسی شناختی، تهران، چاپ اول: علم.
صفوی، کوروش(1379). درآمدی بر معناشناسی، تهران، چاپ اول: نشر سور.
صفوی، کوروش (1382). «بحثی درباره طرح‌واره­های تصویری از دیدگاه معنی­شناسی­شناختی»، نامه فرهنگستان، سال ششم، شماره 1، تابستان 1382ش، صص: 65 ـ 85..
فتوحی، محمود (1390). بلاغت تصویر، چاپ دوم، تهران: انتشارات سخن.  
کوچش، زلتان (1394). استعاره در فرهنگ جهانی؛ جهانی­ها و تنوع. ترجمه: نیکتا انتظام، چاپ اول، تهران: سیاهرود.
گندم­کار، راحله(1396). آشنایی با معنی­شناسی ساختگرا، چاپ اول، تهران: نشر علمی.
لیکاف، جورج، جانسون، مارو (139۶)، استعاره هایی که باور داریم، ترجمه: راحله گندم کار، تهران: علمی.
  • تاریخ دریافت 06 اردیبهشت 1402
  • تاریخ بازنگری 31 تیر 1402
  • تاریخ پذیرش 27 مهر 1402