دانشکدهٔ ادبیات و علوم انسانی

کارکرد مؤلفه‌‏های روایی- بلاغی در ساختار تراژیک منظومۀ «إلى فَزّان» جمیل صدقی الزّهاوی

10.29252/jalc.2023.231961.1251
دوره 14، شماره 27
مهر 1402
صفحه 150-166

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی دانشگاه حکیم سبزواری

2 دانشجوی دکترای زبان و ادبیات عربی دانشگاه حکیم سبزواری

چکیده
گاهی خلق تصاویر عینی در آثار ادبی شاخص‏ترین رسالت یک ادیب محسوب می‏شود که این مهم از طریق تلفیق عناصر داستانی با آرایه‏های ادبی فضای اثر ادبی را زنده و دست‏یافتنی می‏سازد تا مخاطب از خلال گفتگوی بین شخصیت‏ها یا نقل قول‏های نویسنده پیام اثر را دریافت کند، با فضای اثر همراه شود و حتی گاهی حس همذات‏پنداری‏اش تحریک شود. بی‏شک شعر داستانی یکی از حساس‏ترین و ناب‏ترین گذرگاه‏های ادبی در انتقال و اشاعۀ مضامین بلند ادبی و روایت‏گر رخداد‏های مهم سیاسی- اجتماعی است. در این جستار با استفاده از روش توصیفی- تحلیلی به بررسی مؤلفه‏ های روایی- بلاغی در قصیدۀ داستان‌گونۀ «إلى فزان» جمیل صدقی الزهاوی پرداخته شده است. برآیند پژوهش نشان می‌دهد که شاعر با تکیه بر عناصر روایی شخصیت، گفتگو، کشمکش و فضاسازی‏های سیاسی- عاطفی خود را مقید به صنعت‏پردازی‏های تصنعی و متکلفانه نساخته‏است، اما در ایجاد حس کشش و کنجکاوی برای مخاطب خویش نیز قصور نکرده‏است. او از همان ابتدای کار با یک انتخاب ماهرانه برای عنوان و حتی در حسن مطلع قصیده یک حس ابهام‏گونگی را در مخاطب می‏پروراند. در ابیات ابتدایی استفادة آگاهانه و ابزاری از نماد‏های طبیعی و پیوند ناگهانی آن با یک محیط خانوادگی مخاطب را غافل‏گیر می‏کند و فضای قصه را به‏تدریج به سمت یک محیط خفقان‏آمیز سیاسی سوق می‏دهد تا از این طریق رعب و هراس تظلم‏خواهی در چنین فضایی را به صورتی نمادین به مخاطبینش القا کند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

The function of narrative-rhetorical components in the tragic structure of the system "To Fazzan" by Jamil Sedghi Al-Zahavi

نویسندگان English

hossein shamsabadi 1
fereshteh saffari 2
masoud salmanihaghighi 2
1 Associate Professor, Department of Arabic Language and Literature, Hakim Sabzevari University
2 PhD student of Arabic language and literature at Hakim Sabzevari University
چکیده English

Sometimes, creating vivid imagery in literary works is considered the most significant mission of a writer. This can be achieved by combining narrative elements with literary devices to bring the literary space to life and make it accessible for the audience. Through dialogue between characters or quotes from the author, readers receive the message of the work, engage with its setting, and sometimes even stimulate their own introspection.Undoubtedly, poetic storytelling is one of the most sensitive and effective literary mediums for conveying profound literary themes and narrating important socio-political events. In this regard, a descriptive-analytical approach has been employed to examine the narrative-rhetorical components in Jamil Sidqi Al-Zahawi's poem-like story "Ela Fazan". The research findings demonstrate that relying on narrative elements such as characterization, dialogue, conflict, and political-emotional settings, Al-Zahawi crafts his work without being bound by artificial sophistication. However, he succeeds in creating an enticing sense of curiosity for his audience.Right from the beginning of his work with a skillful choice of title and even in crafting an appealing introduction to the poem-like story, he cultivates an atmosphere of ambiguity within readers. In its initial verses, through deliberate use of natural symbols intertwined suddenly with a familiar family environment experienced by readers unexpectedly shifts towards a politically turbulent setting. This gradually instills symbolic fear and oppression within such an environment into his audience's consciousness.

کلیدواژه‌ها English

  • narrative-rhetorical components
  • poetry
  • story
  • Ela Fazan
  • Jamil Sedghi Al-Zahawi
آلن، گراهام، (1380)، بینامتنیت، مترجم: یزدانجو، پیام، چاپ اول، تهران: مرکز.
اخوت، احمد، (1371)، دستور زبان داستان، اصفهان: فردا.
انوری، حسن، (1383)، فرهنگ کنایات سخن، تهران: سخن.
بصیری، مریم، (1396)، فرآیند شکل‏گیری داستان در ادبیات داستانی و دراماتیک، چاپ اول، تهران: امیرکبیر.
بیشاپ، لئونارد، ( 1374)، درس‏هایی درباره داستان‏نویسی، مترجم: سلیمانی، محسن، چاپ اول، تهران: سوره مهر.
خسروی و مکانی، زهرا و ایزددوست، رویا، (1398)، «داستان پردازی در شعر رومانتیک احمد زکی ابوشادی»، مجلۀ پژوهش در آموزش زبان و ادبیات عرب، س1، ش1، صص 34-13.
داد، سیما، ( 1385)، فرهنگ اصطلاحات ادبی، تهران: مروارید
رشاد، حامد، (1400)، چیستی و پیدایش رمان، چاپ دوم، تهران: کانون اندیشه جوان
روحانی، مسعود و عنایتی، محمد، ( 1394)، «بررسی‌ ساختاری‌_محتوایی عنوان‏های شعری م. سرشک در آیینه‏ای برای صدا‏ها»، دو فصلنامه زبان و ادبیات فارسی، س23، ش78، صص 73-100
رید، هربرت، (1351)، معنی هنر، (مترجم: دریابندری، نجف)، چاپ اول، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی.
الزهاوی، جمیل صدقی،( 1924م)، دیوان شعر الزهاوی، مصر: المطبعه العربیه.
شوالیه، ژان؛ گربران، آلن، (1379)، فرهنگ نماد‏ها، مترجم: فضایلی،سودابه، چاپ ، تهران: جیحون.
الطریحی، الشیخ فخر الدین، (1362)، مجمع البحرین، چاپ دوم، تهران: مرتضوی.
عباس، حسن (1998م)، خصائص الحروف العربیه و معانیها، دمشق، اتحاد الکتاب العرب.
العسکری، ابوهلال، ( 1412ه)، معجم الفروق اللغویه، الطبعه الأولی، قم: النشر الإسلامی التابعه لجماعه المدرسین.
لاج، دیوید، ( 1393)، هنر داستان‏نویسی، مترجم: رضایی، رضا، تهران: نی.
محمدی، برات، (1389)، بررسی جامعه‏شناختی و آسیب‏شناسی اجتماعی در آیینه شعر مشروطه، پژوهشنامه ادب حماسی، دوره6، شماره 10، صص 359- 421.
محمدی، محمد هادی، (1378)، روش شناختی نقد ادبیات کودکان، چاپ اول، تهران: سروش.
محمودی، محمد علی و صادقی، هاشم،( تابستان 1388)، تداعی و روایت داستان جریال سیال ذهن، فصلنامه پژوهش‏های ادبی، س 6، ش 24،صص 129-144.
مستور، مصطفی، (1386)، مبانی داستان کوتاه ،چاپ سوم، تهران: مرکز.
میر صادقی، جمال،( 1394)، عناصر داستان، چاپ هفتم، تهران: سخن.
ناظمیان، رضا، ( 1394)، فرهنگ امثال و تعابیر، چاپ دوم، تهران: فرهنگ معاصر.
واردی، زرین تاج و مؤمن نسب، مهسا،(1394)، «تحلیل زیبایی‌شناختی تصویر در مجموعة «سرمة خورشید» نادر نادرپور»، مجلۀ زیباشناسی ادبی، س6، ش25، صص 166-143.
یوسفی، محمد رضا، ( 1386)، زمینة شناخت ادبیات کودکان و نوجوانان، چاپ اول، تهران: پیک بهار 36.
  • تاریخ دریافت 17 خرداد 1402
  • تاریخ بازنگری 17 شهریور 1402
  • تاریخ پذیرش 26 مهر 1402