دراسة روایة «الحریق» لمحمد دیب فی ضوء نظریة البنیویة التکوینیة لغولدمان

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه قم، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات

2 دانشگاه فرهنگیان، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات

3 دانشگاه تهران، گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات

10.29252/jalc.2022.226936.1133

چکیده

علم الاجتماع الأدبی أو سوسیولوجیا الأدب تعد من الاتجاهات الجدیدة التی ظهرت فی مجال الأدب وتسعی إلی دراسة العلاقة بین الأدب والمجتمع، وفی هذا الحقل ژطرح لوسیان غولدمان نظریة البنیویة التکوینیة علی أساس التفاعل بین النص الأدبی وبنیة المجتمع التحتیة. قد استهدفت هذه المقالة علی أساس المنهج الوصفی التحلیلی، دراسة سوسیولوجیة لروایة «الحریق» لمحمد دیب، الکاتب الجزائری المعاصر، وفقاً لهذه النظریة. فی هذا الصدد تمت دراسة عناصر من السیاقات الدلالّیة للروایة مثل معرفة الوعی الحالی والوعی المحتمل للشخصیات، البطل الإشکالی، والوعی الفردی. کانت النقطة الجدیرة بالملاحظة هی عدم تحول شخصیات الروایة طوال الروایة وعدم تحول وعیهم الحالی إلی الوعی الممکن ولکن الکاتب قد أجاد فی تقدیم الصورة الاجتماعیة للجزائر، ورسم السیاقات الدلالیة للروایة والتی ظهرت علی الصعیدین الاجتماعی والسیاسی کالفقر المدقع للشعب الجزائری بسبب اظطهاد الفرنسیین، والضعف الثقافی القاتل، وجهود الناس لتغییر الوضع وغیر ذلک من السیاقات الاجتماعیة والسیاسیة التی أثرت فی محمد دیب وسببت کتابة هذه الروایة الخلابة.کانت النقطة الجدیرة بالملاحظة هی عدم تحول شخصیات الروایة طوال الروایة وعدم تحول وعیهم الحالی إلی الوعی الممکن ولکن الکاتب قد أجاد فی تقدیم الصورة الاجتماعیة للجزائر، ورسم السیاقات الدلالیة للروایة والتی ظهرت علی الصعیدین الاجتماعی والسیاسی کالفقر المدقع للشعب الجزائری بسبب اظطهاد الفرنسیین، والضعف الثقافی القاتل، وجهود الناس لتغییر الوضع وغیر ذلک من السیاقات الاجتماعیة والسیاسیة التی أثرت فی محمد دیب وسببت کتابة هذه الروایة الخلابة.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A study of the novel “Al-Hariq” by Muhammad Deeb in the light of Lucien Goldman’s theory of structuralism

نویسندگان [English]

  • Azade Montazeri 1
  • Mahmoud Reza Tavakoli Mohammadi 2
  • Ali Baqer Taherenia 3
1 Qom University
2 Farhangian University (Department of Arabic Language, College of Arts), Iran,
3 University of Tehran (Department of Arabic Language, Faculty of Arts), Iran,
چکیده [English]

Literary sociology or the sociology of literature is one of the new trends that have emerged in the field of literature and seeks to study the relationship between literature and society. Based on the descriptive analytical method, this article has targeted a sociological study of the novel “Al-Hariq” by Mohamed Dib, the contemporary Algerian writer, according to this theory. In this regard, elements of the semantic contexts of the novel are studied, such as knowledge of current and potential awareness of characters, problematic hero, and individual awareness. The point worth noting was that the characters of the novel did not transform throughout the novel and that their current consciousness did not transform into possible consciousness. At the end, must be said that Mohamed Dib has excelled in presenting the social picture of Algeria, and drawing the semantic contexts of the novel, which appeared in the social and political levels of the novel from the extreme poverty of the Algerian people due to the oppression of the French, the fatal cultural weakness, people’s efforts to change the situation and other social and political contexts that It influenced Muhammad Deeb and caused the writing of this wonderful novel.
Keywords: Sociological study, structuralism, the contemporary Arabic novel, Muhammad Deeb, Al-Hariq.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Sociological study
  • structuralism
  • the contemporary Arabic novel
  • Muhammad Deeb
  • Al-Hariq

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 20 دی 1401
  • تاریخ دریافت: 22 اردیبهشت 1401
  • تاریخ بازنگری: 01 تیر 1401
  • تاریخ پذیرش: 11 آبان 1401
  • تاریخ اولین انتشار: 11 آبان 1401