دانشکدهٔ ادبیات و علوم انسانی

الاستلزامُ الحواریُّ فی قصیدة (لاتصالح) لأمل دنقل: (قراءة تداولیة فی ضوء مبادئ غرایس)

10.48308/jalc.2026.107485

نویسندگان

1 قسم اللغة العربیة وآدابها بجامعة شهید بهشتی، تهران، إیران.

2 قسم اللغة العربیة وآدابها بجامعة شهید تشمران، أهواز، إیران.

3 قسم اللغة العربیة بجامعة الإمام الصادق علیه‌السلام، طهران، إیران

چکیده
بیان المسئلة والهدف: یمثّل الشعر الحدیث حقلاً غنیاً للتفاعل بین البنیة الجمالیة، والبعد التداولی؛ إذ تتشابک مستویات القول وما یتجاوزها من دلالات ضمنیة، فیتحوّل النص الشعری إلى حوار متأسس على التضمین، وفی هذا السیاق تبرز قصیدة "لا تصالح" للشاعر (أمل دنقل) بما تحمله من أبعاد سیاسیة، وأخلاقیة، وحضاریة، جعلتها صیغة احتجاج جماعی، وشعارا مقاوما، فتنهض القصیدة على خطاب متکرر یتخذ من النهی صیغة بنائیة، لینتج حواراً ضمنیاً بین الشاعر والمتلقی، وبین الذات والجماعة، ممَّا یفتح الباب أمام مقاربة تداولیة تکشف المضمر فی الخطاب الشعری.تتمثَّلُ ضرورة البحث فی سعیه لتطبیق نظریة (غرایس) فی الاستلزام الحواری ومبادئه التعاونیة (الکم، الکیف، العلاقة، الأسلوب) على نموذج شعری عربی معاصر یمثِّل اختباراً لقدرة مبادئ الاستلزام الحواری على تفکیک أبعاده؛ فیتجاوز دائرة الرفض المباشر إلى بناء خطاب شعری ینهض على الحجاج، والإیحاء، والتمثیل الرمزی، یضاف تمیز الشاعر بقدرته على تحویل التجربة الفردیة إلى صوت جماعی، ممَّا یساعد فی الکشف عن کیفیة اشتغال القصیدة کخطاب تداولیِّ یمارس الحجاج والإقناع فی قضایا محوریَّة فی حیاتنا تتَّصل بمقاومة الاحتلال الصهیونی بوسائط أدبیَّة، وهذا أحاجه إلى الاعتماد على المنهج الوصفی من جهة، ورؤیة تداولیة تطبیقیة، تنهض على تحلیل البنیة الخطابیة للنص على ضوء نظریة (غرایس)، والاستفادة من المنهج النصی التحلیلی للکشف عن علاقات المعنى الصریح والضمنی داخل البنیة الشعریة. هذا ویحاول البحث من خلال هذه الدراسة الإجابة عن الأسئلة التالیة:أولا؛ما أوجه حضور مبادئ (غرایس) فی القصیدة؟ ثانیا؛کیف یکشف الاستلزام الحواری المعانی الضمنیة فی القصیدة؟ ثالثا؛ما دور الاستلزامات فی تشکیل البنیة الخطابیة للنص الشعری؟ رابعا؛ کیف تسهم القراءة التداولیة فی تجاوز القراءة الجمالیة؟
المنهجیّة: تعتمد هذه الدراسة لمعالجة قسم الإطار النظری عبر التطبیق فی نص القصیدة على المنهج الوصفی التحلیلی وبالتحدید على منهجیة غرایس.
المناقشة والتحلیل: یشکل الاستلزام الحواری حلقة وصل بین المعنى الحرفی الأصیل، والمعنى المتضمن فی شکل الجملة، ویعدُّ من «أهم جوانب البحث التداولی الذی یعول على السیاق فی معرفة المعنى» (عکاشة، 2011: 88)، ففهم الکلام، وتأویله من قبل المستمع أو المخاطَب یجب أن یکون مرتبطاً بالسیاق، أو ظروف الخطاب، إذا صحَّ التعبیر، وإنَّ الکثیر من العبارات اللغویة، إذا روعی ارتباط معناها بسیاقات إنجازها، لا تتحدد فقط فیما تدل علیه صیغها الصوریة، لذا یلزم إیجاد تأویل آخر مالم یحتم الانتقال من معنى صریح إلى معنى مستلزم (أدواری، 2011: 7-8)، والانتقال من المعنى الصریح إلى المعنى المستلزم هو من صمیم المقاربة التداولیة والوظیفیة للخطاب الأدبی، ومفاهیم الخطاب الصریح أو الضمنی؛ بمعنى أنَّ الحمولة الدلالیة للعبارة اللغویة یمکن أن تصنف إلى صنفین: واحد یشمل المعانی الصریحة، وهی تلک التی تدل علیها صیغة الجملة ذاتها، وصنف ثانٍ یضم المعانی الضمنیة؛ أی تلک التی لا تدل علیها صیغة الجملة ذاتها، وإنما تتولد طبقاً للسیاقات أو المقامات التی تنجز فیها. إذا کان الاستلزام الحواری قد استُخدم فی تحلیل الحوارات الیومیة، والخطاب التداولی العادی، فإنه، کذلک، یُعدّ أداة مثمرة فی تحلیل النصوص الأدبیة، خصوصاً الشعر الذی یقوم فی جوهره على الإیحاء أکثر من التصریح، وعلى التلمیح أکثر من البیان المباشر؛ ففی الشعر العربی الحدیث، حیث التوتر بین السیاسی والجمالی، والعلنی والمسکوت عنه، یصبح الاستلزام وسیلة فنیة للتعبیر غیر المباشر، ولإیصال خطاب مقاومة أو احتجاج من غیر الوقوع فی المباشرة التقریریة. ومن هذا المنطلق سنعتمد فی تحلیل قصیدة "لا تصالح" لأمل دنقل على النهج الوصفی الذی یجمع بین أدوات التداولیة (مبادئ (غرایس الأربعة)، والسیاق الخطابی الحاضن لها، وهذا النهج یسمح لنا بتبیّن کیف یعمل النص على أکثر من مستوى: أولا؛ مستوى ظاهر (الطلب المباشر: لا تصالح). ثانیا: مستوى ضمنی (الاستلزام الحواری: رفض معاهدة سیاسیة بعینها، رفض الاستسلام، الحفاظ على الکرامة). ثالثا: مستوى أسلوبی (کیفیة بناء النص لتولید هذه الاستلزامات عبر البنیة اللغویة والرمزیة). هذا و یمکن القول: إن النص الشعری عند (أمل دنقل) یؤسس معناه عن طریق الاستلزام الحواری، فهو یقول شیئاً: (رفض المصالحة على القتل)، لکنه یعنی شیئاً آخر: (رفض اتفاقیة سیاسیة بعینها)، والمتلقی فی زمن القصیدة کان یستنتج بسهولة هذا المعنى المستلزم بحکم معرفته بالسیاق السیاسی، بینما یظل النص محتفظاً بقدرة دلالیة مفتوحة تسمح بقراءته فی أزمنة لاحقة. من هنا تتضح أهمیة تطبیق نظریة (غرایس) على هذه القصیدة؛ فالقصیدة تتحرک فی فضاء الکم الناقص (لم تقل کل شیء)، والعلاقة القویة (کل الصور تخدم رفض الصلح)، والأسلوب المکثّف (الوضوح الإنشائی المتکرر)، مما یجعل المعنى الضمنی هو قلب النص.
الإنجازات: یکشف تطبیق مبادئ (غرایس) على قصیدة (لا تصالح) عن نص شعری یتجاوز سطح القول إلى عمق التداول؛ فینهض المعنى على التوازن بین المُصَرَّح به، والمتروک لاستنتاجات القارئ، ویمکن تلخیص النتائج المتصلة بالمبادئ المذکورة فی النقاط الآتیة: أولا؛ مبدأ الکم: أظهر تطبیق مبدأ الکم فی قصیدة «لا تصالح» کیف یحوّل النقص الظاهری فی المعلومات إلى وفرة استلزامیة، حیث یشارک القارئ فی تولید المعنى، ویستحضر التاریخ، والسیاسة، والخلفیة الأخلاقیة من دون أن یذکر الشاعر أیة أسماء أو أحداث مباشرة، وهذا جعل النص تداولیاً وحجاجیاً فی آن. ثانیا: مبدأ الکیف: أظهر مبدأ الکیف فی قصیدة "لا تصالح" الحقیقة الأخلاقیة على حساب الحجج العقلانیة، عبر التمسک بالصدق الأخلاقی والوجدانی للشاعر، ویستثمر الاستفهام الاستنکاری والتأنیبی لتوجیه المخاطَب نحو تبنی الموقف الأخلاقی والسیاسی للقصیدة، مما یعزز البُعد التداولی للحوار الضمنی. ثالثا: یظهر مبدأ العلاقة فی قصیدة "لا تصالح" عبر آلیة مؤطَّرة هی وصل النص بالموضوع المرکزی؛ بمعنى رفض المصالحة الظالمة والمشوّهة، فسمح استخدام الصور، والرموز التاریخیة، والاستعارات الثقافیة للقارئ بالتقاط المعنى الضمنی بسهولة، وأدَّى الاستلزام الحواری فعالیته فی توجیه موقف المتلقی أخلاقیاً وسیاسیاً، من دون الانحراف عن الموضوع المرکزی للقصیدة. رابعا؛ مبدأ الأسلوب: حقق مبدأ الأسلوب عند الشاعر توازناً دقیقاً بین الوضوح الإنشائی للعبارات، والغموض السیاسی للمعانی، بما یتیح للمتلقی استنتاج الدلالات الضمنیة، کذلک فإنَّ التکرار، واللغة الرمزیة، والتصویر الإیجازی جعل النص حواراً ضمنیاً مع القارئ، وحول العبارة المحوریة "لا تصالح" إلى شعار أخلاقی وسیاسی، یضمن فهم المعنى العمیق بعیداً عن المباشرة السیاسیة.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله English

Dialogical Implicature in Amal Dunqul's Poem “No Reconciliation”: An Analysis of the Discursive Structure in Light of Grice's Principles

نویسندگان English

mahmoud moslemi 1
seyyed Ahmad Mosawi panah 2
abolfazl bahadori estahbanati 3
1 Department of Arabic Language and Literature, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran.
2 Department of Arabic language and Literature, Shahid Chamran University of Ahvaz, Ahvaz, Iran.
3 Department of Arabic Language, Imam Sadiq University, Tehran, Iran.
چکیده English

Background and Purposes: Modern Arabic poetry represents a rich field of interaction between aesthetic structure and pragmatic depth. Layers of expression intertwine with implicit meanings, transforming the poetic text into a dialogue grounded in implicature. Within this framework, Amal Dunqul’s poem “Do Not Reconcile” emerges as a central text in contemporary Arabic literature due to its political, ethical, and civilizational dimensions. It has become a collective protest and a symbol of resistance. The poem builds on a repeated imperative structure, generating an implicit dialogue between poet and reader, and between the self and the collective. This opens the door to a pragmatic approach capable of revealing the hidden layers of poetic discourse. The present study aims to apply Grice’s theory of conversational implicature and its cooperative principles—Quantity, Quality, Relation, and Manner—to a contemporary Arabic poem. The goal is to test how these principles can unpack the poem’s deeper dimensions, moving beyond direct rejection to construct a poetic discourse rooted in argumentation, suggestion, and symbolic representation. Dunqul’s ability to transform personal experience into a collective voice helps illuminate how the poem functions as a pragmatic discourse that engages in persuasion and argumentation around pivotal issues, particularly resistance to Zionist occupation through literary means. This necessitates a descriptive methodology combined with an applied pragmatic lens, analyzing the poem’s discursive structure in light of Grice’s theory and using textual analysis to uncover explicit and implicit meaning relations within the poetic framework. This study seeks to answer the following questions: What are the manifestations of Grice’s principles in the poem? How does conversational implicature reveal implicit meanings in the poem? What role do implicatures play in shaping the poem’s discursive structure? How does a pragmatic reading transcend aesthetic interpretation?
Methodology: This study employs a descriptive-analytical approach, specifically applying Grice’s framework to the poem’s theoretical and textual dimensions.
Discussion and Results: Conversational implicature bridges literal meaning and implied meaning within sentence structure. It is considered one of the most vital aspects of pragmatic research, relying on context to determine meaning. Understanding and interpreting speech must be context-bound. Many linguistic expressions, when examined in their performance contexts, do not solely rely on their formal structure for meaning. Thus, alternative interpretations are necessary unless the shift from explicit to implied meaning is unavoidable. This shift is central to pragmatic and functional approaches to literary discourse. Semantic content can be categorized into two types: explicit meanings conveyed by sentence form, and implicit meanings generated by context. While implicature has been used to analyze everyday conversations, it is also a fruitful tool for literary analysis—especially poetry, which relies more on suggestion than declaration, and on allusion rather than direct exposition.
In modern Arabic poetry, where tension exists between political and aesthetic, and between the public and unspoken, implicature becomes an artistic means of indirect expression and a vehicle for resistance or protest without falling into overt declaration. Therefore, our analysis of “Do Not Reconcile” by Amal Dunqul adopts a descriptive approach that combines pragmatic tools (Grice’s four principles) with the discursive context that frames them. This approach allows us to observe how the text operates on multiple levels: the surface level (explicit command: Do not reconcile); the implicit level (conversational implicature: rejection of a specific political treaty, refusal to surrender, preservation of dignity); and the stylistic level (how the text generates these implicatures through linguistic and symbolic structure). Dunqul’s poem constructs its meaning through implicature. It says one thing—refusing reconciliation with murder—but implies another: rejecting a specific political agreement. At the time of writing, readers could easily infer this implied meaning due to their awareness of the political context. Yet the text retains an open semantic capacity that allows it to be read in future contexts. This highlights the importance of applying Grice’s theory to the poem. The poem operates within the realm of incomplete quantity (not saying everything), strong relation (all imagery supports rejection), and intense manner (repetitive rhetorical clarity), making implicit meaning the heart of the text.
Conclusion: Applying Grice’s principles to “Do Not Reconcile” reveals a poetic text that transcends surface expression to reach pragmatic depth. Meaning arises from the balance between what is stated and what is left for the reader to infer. Key findings include the following. Quantity Principle: The poet avoids direct political narration and omits names or treaty details. Instead, he uses concise, dense phrases that create semantic gaps filled by the reader’s political and historical knowledge. Thus, apparent informational scarcity becomes a richness of implicature. Quality Principle: The poem is grounded in emotional and ethical sincerity, rejecting the equivalence of killer and victim. The poet counters rational arguments with moral truths, giving the text persuasive power beyond temporary political logic. Relation Principle: The discourse remains focused on one issue—rejection of flawed reconciliation. The poet draws on historical events (e.g., the Basus War) and related figures to reinforce meaning and deepen its cultural memory, making every image and reference part of the central theme. Manner Principle: The poet combines clarity of poetic expression with ambiguity of political reference. The rhetorical form is direct, but the political subject is indirect, allowing the reader to participate in meaning-making and share the poetic stance.

کلیدواژه‌ها English

  • Conversational implicature
  • Grice
  • Amal Dunqul
  • Do Not Reconcile
  • pragmatics

عنوان مقاله العربیة

استلزام ارتباطی در قصیدۀ «لا تصالح» اثر امل دنقل (تحلیل ساختار گفتمانی در پرتو اصول گرایس)

چکیده العربیة

بیان مسئله و هدف: شعر نو عرصه‌ای غنی برای تعامل میان ساختار زیباشناسانه و بعد کاربردشناختی است. در این قلمرو، سطوح کلام و دلالت‌های ضمنیِ فراتر از آن، درهم می‌تنند و شعر به گفت‌وگویی مبتنی بر ایهام و تلویح بدل می‌شود. در این بستر، قصیدۀ «لا تُصالح» از امل دنقل، به‌علت ابعاد سیاسی و اخلاقی و تمدنی‌اش، در کسوت متنی محوری در ادبیات معاصر عرب درآمده است؛ ابعادی که قصیده را گونه‌ای از فریاد اعتراضی جمعی و نماد و شعار مقاومت کرده است. ازاین‌رو، بر گفتمانی تکرارشونده بنا شده است که اسلوب «نهی» را به‌عنوان ساختار بنیادی خود برمی‌گزیند تا گفت‌وگویی ضمنی میان شاعر و مخاطب، و میان «خود» و گروه مخاطب شکل دهد و راه را برای رویکردی کاربردشناختی می‌گشاید که بر افشای مضامین پنهان در گفتمان شعری تمرکز دارد. ضرورت این پژوهش در تلاش برای به‌کارگیری نظریۀ «استلزام ارتباطی» پل گرایس و اصول همکاری‌بخش آن (کمّیت، کیفیت، نسبت و اسلوب) در یک نمونۀ شعری معاصر عرب نهفته است. این شعر آزمونی برای سنجش توانایی اصول استلزام ارتباطی در واکاوی ابعاد آن است. این رویکرد از دایرۀ انکار مستقیم فراتر رفته و به ساخت گفتمان شاعرانه کمک می‌کند، که بر استدلال و ایما و تمثیل نمادین استوار است. افزون‌بر این، توانایی شاعر در تبدیل تجربۀ فردی به صدای جمعی را نشان می‌دهد، که در روشن ساختن چگونگی کارکرد شعر به‌مثابۀ گفتمانی کاربردشناختی راه‌گشاست؛ گفتمانی که در مسائل محوری جامعه، همچون مقاومت در برابر اشغالگری صهیونیست‌‌ها، ابزارهای ادبی و استدلال و اقناع را به کار می‌برد. این امر مستلزم تکیه بر رویکرد توصیفی از یک سو و دیدگاه کاربردشناختی کاربردی از سوی دیگر است؛ رویکردی که بر تحلیل ساختار گفتمانی متن بر اساس نظریۀ پل گرایس و بهره‌گیری از روش تحلیل متن برای کشف روابط معنای صریح و ضمنی در ساختار شعری استوار است. این پژوهش درصدد پاسخ به این پرسش‌ها است: اصول گرایس در این شعر در چه وجوهی تجلی می‌یابد؟ استلزام ارتباطی چگونه معانی ضمنی را در شعر آشکار می‌سازد؟ نقش استلزامات ارتباطی در شکل‌دهی به ساختار گفتمانی متن شعری چیست؟ خوانش کاربردشناختی چگونه به فراتر رفتن از خوانش زیباشناسانه کمک می‌کند؟


روش‌شناسی: این پژوهش، برای بررسی چارچوب نظری با کمک انطباق آن بر متن شعر، از رویکرد تحلیلی-توصیفی و به‌طور مشخص از روش‌شناسی گرایس بهره می‌برد.


بحث و تحلیل: استلزام ارتباطی حلقۀ اتصال معنای تحت‌اللفظی اصیل و معنای ضمنی و مستتر در ساختار جمله است و از مهم‌ترین جنبه‌های پژوهش کاربردشناسی است که بر درک معنا از طریق بافت تکیه دارد. از همین روی، درک کلام و تأویل آن از سوی شنونده یا مخاطب باید با بافت یا شرایط گفتمان پیوند داشته باشد. بسیاری از عبارات زبانی، درصورتی‌که ارتباط معنایی آن‌ها با سیاقِ شکل‌گیری‌شان رعایت شود، تنها به آنچه صورت سطحی‌‌شان دلالت می‌کند محدود نمی‌شوند. ازاین‌رو، در صورت عدم الزام به انتقال از معنای صریح به معنای مستلزم، یافتن تأویلی دیگر ضرورت می‌یابد. انتقال از معنای صریح به معنای مستلزم در کانون رویکرد کاربردشناختی و کارکردگرایانۀ گفتمان ادبی و مفاهیم گفتمان صریح یا ضمنی قرار دارد؛ به این معنا که بار معنایی عبارت زبانی می‌تواند به دو دسته تقسیم شود: دسته‌ای شامل معانی صریح، یعنی آنچه صیغۀ خود جمله بر آن دلالت دارد، و دسته‌ای شامل معانی ضمنی، یعنی آنچه صیغۀ خود جمله بر آن دلالت ندارد، بلکه بر اساس سیاق‌ها یا موقعیت‌هایی تولید می‌شود که در آن‌ها شکل می‌گیرد. اگر استلزام ارتباطی در تحلیل گفت‌وگوهای روزمره و گفتمان عادی کاربرد داشته است، در تحلیل متون ادبی، به‌ویژه شعر که ذاتاً بیش از تصریح بر ایما و بیش از بیان مستقیم بر تلمیح تکیه دارد، ابزاری پرثمر به شمار می‌رود. در شعر معاصر عرب، که کشاکش میان بُعد سیاسی و زیباشناسانه، و آشکار و ناگفته تنش‌زا است، استلزام به ابزاری هنری برای بیان غیرمستقیم و رساندن گفتمان مقاومت یا اعتراض، بدون افتادن در دام صراحت دستوری، بدل می‌شود. ازاین‌رو، در تحلیل قصیدۀ «لا تصالح» سرودۀ امل دنقل، بر رویکرد توصیفی که ابزارهای کاربردشناسی (چهار اصل گرایس) را با سیاق گفتمانیِ دربرگیرندۀ آن‌ها پیوند می‌زند تکیه خواهیم کرد. این رویکرد به ما امکان می‌دهد تا چگونگی عملکرد متن را در سطوح مختلفی روشن سازیم: نخست، سطح آشکار (دلالت مستقیم: لا تصالح)؛ دوم، سطح ضمنی (استلزام ارتباطی: مخالفت با پیمان سیاسی خاص و تسلیم شدن و حفظ کرامت)؛ سوم، سطح اسلوب (چگونگی تولید متن برای تولید این الزامات از دریچۀ ساختار زبانی و نمادین). می‌توان گفت که شعر در آثار امل دنقل معنای خود را از طریق استلزام ارتباطی بنا می‌نهد. شاعر چیزی را بیان می‌کند (مانند مخالفت با صلح بر کشتار)، اما منظور دیگری دارد (مانند مخالفت با یک توافق سیاسی خاص). مخاطب در زمان سروده شدن شعر، به‌علت آگاهی از بستر سیاسی، این معنای مستلزم را به‌راحتی استنباط می‌کرده است. درعین‌حال، متن قابلیت دلالت‌پذیری باز خود را حفظ می‌کند که اجازۀ خوانش آن را در زمان‌های بعدی نیز می‌دهد. ازاین‌رو، اهمیت به کارگیری نظریۀ گرایس در این شعر روشن می‌شود؛ چراکه شعر در فضای کمبود کمّی (همه چیز را نگفته است)، رابطۀ قوی (همۀ تصاویر در راستای مخالفت با مصالحه است) و سبک فشرده (وضوح ساختاری تکرارشونده) حرکت می‌کند، که این امر معنای ضمنی را به کانون متن بدل می‌سازد.


دستاوردها: به‌کارگیری اصول گرایس در خوانش قصیدۀ لا تصالح، شعری را آشکار می‌سازد که از سطح سخن فراتر می‌رود و به عمق تبادل معنایی می‌رسد. در این رویکرد، معنا بر تعادل میان آنچه بیان شده و آنچه به برداشت خواننده واگذار شده استوار است. یافته‌های مرتبط با اصول ذکرشده را می‌توان در این نکات خلاصه کرد: 1. اصل کمیت: شاعر به روایت مستقیم سیاسی روی نیاورده و نام یا جزئیات توافق‌نامه‌ها را ذکر نکرده، بلکه به عبارات مختصر و فشرده اکتفا کرده است. این امر خلأ معنایی ایجاد کرده است که مخاطب آن را با تجربیات سیاسی و تاریخی خود پر می‌کند. بدین ترتیب، کمبود ظاهری اطلاعات به فراوانی استلزام ارتباطی تبدیل می‌شود. 2. اصل کیفیت: این شعر بر صداقت عاطفی و اخلاقی استوار است که برابری قاتل و مقتول را رد می‌کند. شاعر با حقایق اخلاقی به مقابله با استدلال‌های عقلانی پرداخته است؛ این امر به متن قدرت اقناع‌کنندگی بیشتری نسبت به منطق سیاسیِ زمان‌بندی‌شده می‌بخشد. 3. اصل رابطه: خطاب شعری حول یک قضیۀ واحد، یعنی مخالفت صلح ناقص، منسجم باقی مانده است. ازاین‌‌رو، شاعر با بهره‌گیری از رویدادهای تاریخی (مانند جنگ بَسوس در پیش از اسلام) و شخصیت‌های مرتبط با آن معنا را تقویت کرده و ریشه‌های آن را در حافظۀ فرهنگی عمق بخشیده است. این امر باعث شده است که هر تصویر و هر ارجاع بخشی از بافت قضیۀ مهم باشد. 4. اصل اسلوب: شاعر وضوح عبارت شعری را با ابهام ارجاع سیاسی درآمیخته است. خطاب از نظر ساختاری مستقیم است، اما در تعیین موضوع سیاسی خود غیرمستقیم عمل می‌کند. این امر به خواننده امکان داده است تا در تولید معنا مشارکت کند و در موقعیت شعری شریک باشد.

کلیدواژه‌ها العربیة

  • استلزام ارتباطی
  • پل گرایس
  • امل دنقل
  • قصیدۀ لا تصالح
  • کاربردشناسی
  • تاریخ دریافت 05 مهر 1404
  • تاریخ پذیرش 04 اسفند 1404