تحلیل و بررسی سوره «ضحی» با تکیه بر نقد فرمالیسم

نوع مقاله : مروری

نویسندگان

1 استاد دانشگاه اصفهان

2 دانشجوی کارشناسی ارشد دانشگاه اصفهان

چکیده

در این مقاله با بهره گیری از نظریه فرمالیست هایی چون ویکتور شکلوفسکی و رومن یاکوبسن به تحلیل و بررسی زیباشناختی سورۀ «ضحی» پرداخته ایم. بنا به باور فرمالیست ها، این شکل است که درون مایه متن ادبی را تشکیل می دهد. در این جستار ویژگی های دستوری، واژگانی، صور بیانی، موسیقی و آوایی سورۀ «ضحی» را با توجه به درون مایه آن، تحلیل و بررسی کرده ایم و به ساختار مضمونی ژرفی رسیده ایم، که شاید جز از رهگذر نقد فرمالیسم میسر نباشد. این سوره در مقام بشارت نازل شده، شخص مورد خطاب خود پیامبر گرامی اسلام است؛ ازاین رو از تصویرهایی سرشار از نرمش، دلسوزی، لطف، صفا، محبت بهرمند است.بررسی صورتگرایانه سوره «ضحی» نشان می دهد که واژه های دقیق و گزینش شده همراه با فصاحت و بلاغت بالا، تناسب آوای حروف کلمات، تناسب معنوی کلمات و جملات با یکدیگر و موسیقی خارق العاده و اعجاز آمیز هم سو با محتوای این سوره چنان در هم تنیده و به هم پیوسته که هیچ گاه نمی توان آنها را از جایگاه خود تغییر داد و قابل تفکیک دانست

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Analysis of Sura “Al - Zuha” of Quran based on formalism Review

چکیده [English]

-newline"> The present paper analyzed the aesthetic aspects of the Sura “Al Zuha” of the Holy Quran using the theories of formalists like ViktorShklovsky and Roman Jacobson. Based on Formalist’s beliefs, this is aform of literary text which makes up the theme and content. This paperexamined the grammatical features, vocabulary, forms of expression,music and the vocal theme of Sura “Al - Zuha” of the Holy Quran,where achieved a structure of the profound implications that perhaps itwas not possible without the critique of formalism.This Sura of Quran is known for enunciate and it addresses thepersonal characteristics of the Prophet of Islam such as flexibility,compassion, kindness, joy, love etc. The careful choice of words insublime oratory, letters, words, sound fitness, spiritual fitness of wordstogether, and the wonderful and miraculous music in the content of thischapter are so beautifully intertwined that are inseparable and cannotbe moved or replaced in any better way

کلیدواژه‌ها [English]

  • Sura “Al - Zuha”
  • formalism
  • The Resurrection of the Word
  • defamiliarization
  • Music
  1. - قرآن کریم، (1376)، ترجمه بهاء الدین خرمشاهی، تهران: انتشارات نیلوفر.
  2. - ابن سیده المرسی، ابوالحسن، (2000)، المحکم والمحیط الأعظم، بیروت: دارالکتب العلمیه.
  3. - ابن منظور، محمد بن مکرم بن علی، (1414 ﻫ)، لسان العرب، بیروت: دار صادر.
  4. - احمدی، بابک، (1370)، ساختار و تأویل متن، تهران: نشر مرکز.
  5. - اسکولز، رابرت، (1383)، ساختارگرایی در ادبیات، ترجمه فرزانه طاهری، تهران: انتشارات آگاه.
  6. - امامی، محمد جعفر، (1385)، شأن نزول آیات قرآن، قم: ناشر مدرسة الامام علی بن ابی طالب.
  7. - پاینده، حسین، (1382)، گفتمان نقد، تهران: نشر روزگار.
  8. - ـــــــ، (1369)، «تبلور مضمون شعر در شکل آن؛ نگاهی به شعر دریا سروده شفیعی کدکنی»، نشریه هنر و معماری کلک، بهمن و اسفند، ش 11 و 12، صص 134-137.
  9. - راغب الأصفهانی، أبو القاسم، (1412 ﻫ)، المفردات فی غریب القرآن، محقق صفوان الداودی، بیروت: دار القلم.
  10. - زمخشری جار الله، أبو القاسم، (1998)، أساس البلاغة، بیروت: دار الکتب العلمیة.
  11. - ــــــــــــ، (1407 ﻫ)، الکشاف، بیروت: دار الکتاب العربی.
  12. - زوزنی، عبدالله الحسن، (2006)، شرح معلقات سبع، تهران، موسسه الصادق للطباعة و النشر.
  13. - صفوی، کورش، (1373)، از زبان‌شناسی به ادبیات: نظم، تهران: نشر چشمه.
  14. - شفیعی کدکنی، محمدرضا، (1368)، موسیقی شعر، تهران: انتشارات آگاه.
  15. - شمیسا، سیروس، (1385)، نقد ادبی، تهران: نشر میترا.
  16. - شوالیه، ژان؛ گربران، آلن، (1384). فرهنگ نمادها؛ اساطیر، رؤیاها، ایماء و اشاره، أشکال و قوالب، چهره‌ها، رنگ‌ها، أعداد. مترجم: فضایلی سودابه، تهران: انتشارات جیحون.
  17. - عباس، محمد، (1387)، عبدالقاهر جرجانی و دیدگاه‌های نوین در نقد ادبی، مترجم: مریم مشرّف، تهران: نشر اندیشه.
  18. - عسکری، أبو هلال، (1973)، الفروق فی اللغه، بیروت: منشورات دار الآفاق الجدیدة.
  19. - علوی مقدم، مهیار، (1377)، نظریه‌های نقد ادبی معاصر(صورتگرایی و ساختارگرایی)، تهران: انتشارات سمت.
  20. - قاسمی‌پور، قدرت و رضایی، محمود، (1389)، «تحلیل فرمالیستی پیرنگ در داستان‌های کوتاه معاصر فارسی»، مجلۀ ادب پژوهی، ش 13، صص 61-83.
  21. - محمدی، دانش و زارع، مرتضی و روشنفکر، کبری، (1388)، «تحلیل و بررسی قصیده "قصة الرجل الغامض" از سمیح قاسم با تکیه بر نظریه مکتب فرمالیسم»، ارائه شده در همایش ملی ادبیات مقاومت در لبنان، دانشگاه گیلان.
  22. - مصطفی، ابراهیم و الزیات، احمد حسن و دیگران، (2004)، معجم الوسیط، قاهره: مکتبة الشروق الدولیة.
  23. - مکاریک، ایرنا ریما، (1384)، دانشنامه نظریه‌های ادبی معاصر، مترجم: مهران مهاجر، تهران: انتشارات آگاه.
  24. - ویلانت، رتراود، (1383)، «جریان‌شناسی تفاسیر قرآن در دورۀ معاصر»، مترجم مهرداد عباسی، نشریۀ آینۀ پژوهش، ش 86، صص 130-145.
  25. - هاشمی، احمد، (1386)، جواهر البلاغه، قم: انتشارات دارالفکر.