المقارنة بین الشاهنامة للفردوسی و تاریخ غرر اخبار ملوک الفرس و سیرهم للثعالبی المرغنی

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 استاد دانشگاه علامه طباطبائی

2 دانشجوی دکتری دانشگاه شهید بهشتی

چکیده

منظومة شاهنامة الفردوسی و المجلد الاول من تاریخ غرر اخبار ملوک الفرس و سیرهم للثعالبی المرغنی تتشابهان کثیرا فی تناول حیاة ملوک الفرس و قصصهم بالنسبة الی الکتب الأخری المتبقیة من تلک الحقبة. من الممکن ان شاهد الثعالبی المرغنی کتاب شاهنامة الفردوسی فی مکتبة البلاط بمساعدة اخی الملک محمود الغزنوی و استفاد منه فی تألیف تاریخه. و أمّا هدفنا من هذه الدراسة فهو الاجابة عن ان الثعالبی هل استفاد من شاهنامة الفردوسی فی کتابة المجلد الاول من تاریخه؟ و ما هی مواضع الموافقة و المخالفة بین الکتابین ؟ و ما هو سببها؟ و­حاولنا ان نجیب علی هذه الأسئلة بمقارنة نص الکتابین و بالدراسة التاریخیة، و­ منهجنا فی هذه المقالة هو توصیفی- تحلیلی. و أظهرت الدراسة ان سبب تشابه الکتابین هو ان الفردوسی و الثعالبی استفادا من مصادر کثیرة و مختلفة و لکن المصدر الاساس الذی اعتمد علیها الفردوسی و الثعالبی هو الشاهنامة المنثورة لابی منصور

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Contrast between Shahnameh of Ferdowsi and Tarikhgorar of ThaalebiMarghani

چکیده [English]

There are high similarities between the shahnameh of ferdowsi and the first volume of the tarikh o ghorar of thaalebimarghani which related to the life of kings of Persian before Islam. Perhaps the thaalebi had seen the Masterpiece of the Ferdowsi with the help of sultan’s Brother Mahmoud Ghaznavi in the library of palace and had used his book in writing of his history. The questions that arise from this essay are: 1- did thaalebi used the ferdows shahnameh has written the first volume of his history? 2- What are the similarities and differences between the two books? 3- And what are the reasons for this similarities and differences? We tried to answer these questions by the exact compare between the texts of two books and using the historical reviews on the French school of comparative literature and using the analytic and descriptive methods. The result of this research was that Ferdowsi and thaalebiMarghany in writing their books have used abundant resources but there main source was the prose Shahnameh of Abu Mansur and this book was the reason of similarity and proximity of these two books.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Comparative
  • Shahnameh
  • Ferdowsi
  • Tarikh o gharar e akhbar e Molouk e alFors and Seyarohom
  • ThaalebiMarghani
  1. المصادر العربیة:
  2. _ القرآن الکریم.
  3. - ابن الأثیر، ابوالحسن علی بن محمد، 1966، الکامل فی التاریخ، بیروت: دار صادر.
  4. - ابن الندیم، محمد بن اسحق، 1381، الفهرست، التحقیق، رضا تجدد، الطبعة الاولی، تهران: انتشارات اساطیر.
  5. - الاصفهانی، حمزة بن حسن، 1340، تاریخ سنی ملوک الأرض و الأنبیاء، برلین: مطبعة کاویانی.
  6. -براون، ادوارد جرانفیلد، 1945، تاریخ الادب فی ایران من الفردوسی الی السعدی، تر: د. ابراهیم امین الشواربی، مصر: مطبعة السعاد.
  7. -بروکلمان، کارل، 2008، تاریخ الادب العربی، تر: یعقوب بکر، د. رمضان تواب، الطبعة الثانیة، قم: مؤسسة دار الکتب الاسلامیة.
  8. -البنداری الاصفهانی، فتح بن علی، 1970، الشاهنامة، تصحیح، د. عبدالوهاب عزام، تهران: مطبعة الاسدی.
  9. - البیرونی، ابوریحان محمد بن احمد، 1876، الآثار الباقیة عن القرون الخالیة، کابل: انجمن جام.
  10. - ثابت الفندی، محمد، 1933، دائرظ المعارف الاسلامیة ( الترجمة العربیة )، مصر: دار الفکر.
  11. - الثعالبی المرغنی، حسین بن محمد، 1900، غرر اخبار ملوک الفرس و سیرهم، التصحیح و التعلیق، هرمان زوتنبرگ، پاریس.
  12. - الزرکلی، خیرالدین، 1990، الأعلام، ، الطبعة الخامسة، بیروت: دارالعلم للملایین.
  13. - روزنتال، فرانز، 1963، علم التاریخ عند المسلمین، ترجمة، د. صالح احمد العلی، بغداد: مکتبة المثنی.
  14. - زیدان، جرجی، 1912، تاریخ آداب اللغة، مصر: دارالهلال.
  15. - الطبری، ابوجعفر محمد بن جریر، 1965، تاریخ الرسل و الملوک، بیروت: مکتبة خیاط.
  16. - غنیمی هلال، محمد، 1973، النقد الادبی الحدیث، بیروت: دارالثقافة.
  17. - غنیمی هلال، محمد، 1983، الادب المقارن، بیروت: دارالعودة.
  18. - محمدی، محمد، 1964، الترجمة و النقل عن الفارسیة( کتاب التاج و الآیین)،بیروت: منشورات قسم اللغة العربیة و آدابها.
  19. - مندور، محمد، 1985، فن الشعر، قاهره: الهیئة المصریة للکتاب.
  20. - المقدسی، مطهر بن طاهر 1962، البدء و التاریخ، تهران: مکتبة الاسدی.
  21. - ندا، طه، 1945، دراسات فی الشاهنامة، الاسکندریة: دار الطالب.
  22. - النظامی العروضی، احمد بن عمر، 1949، چهارمقاله( المقالات الاربع)، ترجمة، د.عبدالوهاب عزام، یحیی الخشاب، القاهره: مطبعة لجنة التألیف و الترجمة و النشر.
  23. - یعقوبی، احمد بن یعقوب، 1964، تاریخ الیعقوبی، بیروت: دار صادر للطباعة و النشر.
  24. المصادر الفارسیة:
  25. -افشار، محمود، 1364، نامواره دکتر محمود افشار، به کوشش: ایرج افشار، کریم اصفهانیان، تهران: بنیاد موقوفات دکتر افشار.
  26. -بیهقی، ابوالفضل محمد بن حسین، 1370، تاریخ بیهقی، تصحیح: د. فیاض، د. قاسم غنی، تهران: انتشارات خواجو.
  27. - الثعالبی، ابومنصور عبدالملک بن محمد بن اسماعیل، 1328، شاهنامه ثعالبی، ترجمه: محمود هدایت، تهران: چاپخانه مجلس.
  28. - الثعالبی، حسین بن محمد، 1368، تاریخ ثعالبی، ترجمه: محمد فضائلی، تهران: نشر قطره.
  29. -الثعالبی المرغنی، حسین بن محمد، 1373، شاهنامه کهن، ترجمه: سید محمد روحانی، مشهد: انتشارات دانشگاه فردوسی.
  30. -دهخدا، علی اکبر، 1377، لغت نامه، چاپ دوم، تهران: مؤسسه انتشارات و چاپ دانشگاه تهران.
  31. - سمرقندی، دولتشاه، 1337، تذکرة الشعراء، تحقیق و تصحیح: محمد عباسی، تهران: انتشارات کتابفروشی باران.
  32. - صفا، ذبیح الله، 1335، تاریخ ادبیات در ایران، تهران: انتشارات ابن سینا.
  33. - صفا، ذبیح الله، 1352، حماسه سرایی در ایران، چاپ سوم، تهران: انتشارات امیر کبیر.
  34. - فردوسی، ابوالقاسم، 1373، شاهنامه، به کوشش و زیر نظر: سعید حمیدیان، تهران: نشر قطره.
  35. - کزازی، میرجلال الدین، 1379، نامه باستان، تهران: انتشارات سمت.
  36. - کنگره هزاره فردوسی، 1362، هزاره فردوسی، تهران: دنیای کتاب.
  37. - مستوفی، حمدالله، 1339، تاریخ گزیده، تصحیح: عبدالحسین نوایی، تهران: بی نا.
  38. - مصاحب، غلامحسین، 1387، دایرة المعارف فارسی، چاپ پنجم، تهران: امیر کبیر.
  39. -مینوی، مجتبی، 1372، فردوسی و شعر او، چاپ سوم، تهران: انتشارات طوس.
  40. - نولدکه، تئودور، 1369، حماسه ملی ایران، ترجمه: بزرگ علوی، تهران: نشر سپهر.
  41. - هانزن، کورت هاینریش، 1374، شاهنامه شناسی ساختار و قالب، ترجمه: کیکاوس جهانداری، تهران: نشر پژوهش فروزان.
  42. - یوسفی، غلامحسین، 1341، فرخی سیستانی، مشهد: انتشارات کتابفروشی باستان.