بررسی و تبیین زبان شناختی روند تحول معنایی واژه بروج در قرآن کریم با تکیه بر ریشه های آن در زبان های سامی

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه تهران

2 دانشجوی دکتری مطالعات ترجمه عربی دانشگاه تهران

چکیده

موضوع تغییر معنا و علل وقوع آن همواره مورد توجه زبانشناسان و محققان معناشناسی بوده است. مطالعات معناشناسی این تغییر و تحولات را در قالب های مختلف بررسی می کند. یکی از شیوه های نگرش به چرایی تنوع و تعدد معنایی واژگان، اهتمام به بررسی روند معنایی واژگانی است. مطالعه درزمانی حاضردرصدد است تا روند تحول معنایی واژه بروج را با رویکرد معناشناسی تاریخی، و ریشه شناسی واژه در زبان های سامی، با کنکاش در کتب لغت، تفاسیر، اشعار قدما و مترجمان کلام وحی تبیین نماید. تحلیل معناشناسی این واژه نشان می دهد دلالت های آن در زبان های سامی محدود بوده و زمانی که وارد زبان عربی وارد شده ، به مرور دایره معنایی آن گسترش یافته است. این روند تحولی در قامت معنای حسی ، معانی انتزاعی و معنای ایدئولوژیک تداوم یافته است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Linguistic analysis and interpretation of the process of the semantic transformation of the word " Buruj " in Qoran Relying on its roots in Semitic languages.

نویسندگان [English]

  • javad asghari 1
  • Masoume Maleki 2
1 University of Tehran
2 University of Tehran
چکیده [English]

The topic of changes in meaning and its causes has always been one of the interests to linguists and semantic scholars. Semantic studies examine this changes in different ways. One of the ways of approaching the reason for the diversity and meaning of vocabulary is to study the semantic lexical process. The present study is intended to explain the process of the semantic transformation of the word "Buruj" with the approach of historical semantics, by exploring the vocabulary, interpretations, ancient poems, translators of Qoran and the etymology in Semitic languages. The analysis of the semantics of the word ”Buruj” indicates that the meaning of this word is limited in Semitic, and when the word is entered in Arabic, its semantic circle has expanded. This process of development has continued in the sensory meaning , abstract meaning and ideological meaning

کلیدواژه‌ها [English]

  • Holy Quran" Buruj "
  • Semantic Process
  • Linguistics
قرآن کریم. ترجمه آیتی.(371 1). تهران: سروش. چاپ سوم
قرآن کریم. ترجمه انصاریان.(1393). تهران: سازمان دارالقرآن کریم. نشر تلاوت.
قرآن کریم. ترجمه الهی قمشه ای.(1378). قم: فاطمه الزهرا(س).
قرآن کریم. ترجمه معزی.(1372). تهران: انتشارات اسوه وابسته به سازمان اوقاف و امور خیریه. چاپ اول
قرآن کریم. ترجمه مشکینی.(1382). قم: مرکز چاپ و نشر قرآن کریم الهادی.
قرآن کریم. ترجمه قرائتی. (1371). تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، مرکز مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی.
قرآن کریم. ترجمه پورجوادی.(1374). تهران: بنیاد دایره المعارف اسلامی.
قرآن کریم. ترجمه ارفع.( 1375). تهران: فیض کاشانی. چاپ سوم.
قرآن کریم .ترجمه شعرانی.(1382). تهران: اسلامیه.
قرآن کریم. ترجمه صلواتی.(1381). تهران: ذکر.
قرآن کریم. ترجمه موسوی گرمارودی(1384). تهران: قدیانی.
قرآن کریم. ترجمه مصباح زاده (1380). تهران: بدرقه جاویدان.
قرآن کریم. ترجمه یاسری (1415ق). قم: انتشارات بنیاد فرهنگی امام مهدی(عج)، چاپ اول .
قرآن کریم. ترجمه حجتی.( 1385). قم: بخشایش. چاپ هشتم.
قرآن کریم. ترجمه مکارم شیرازی تهران: دفتر مطالعات تاریخ و معارف اسلامی، 1380.
قرآن کریم. خرمشاهی . مجتبوی. صفارزاده. فولادوند. آدرس ثابت www.ghbook.ir/index.php?name
ازهرى، محمد بن احمد. (1421ق). تهذیب اللغة. بیروت: دار احیاء التراث العربی. چاپ اول.
امینی، ادریس. نیازی، شهریار. (1394). ماهیت و پیامدهای تحول معنایی واژگان عربی در زبان فارسی . ماهنامه جستارهای زبانی، د6 ،ش 2 ، پیاپی 23 ، خرداد و تیر، 53-76.
ابن درید، محمد بن حسن. (1988م). جمهرة اللغة. بیروت: دار العلم للملایین. چاپ اول‏
ابن سیده، على بن اسماعیل‏. (بی تا). المخصص‏. بیروت: دارالکتب العلمیة. چاپ اول‏.
ابن سیده، على بن اسماعیل. (1421ق). المحکم و المحیط الأعظم‏. محقق/ مصحح: هنداوى، عبدالحمید. بیروت: دارالکتب العلمیة. چاپ اول‏.
ابن فارس، احمد بن فارس. (1404). معجم مقاییس اللغة. مصحح: هارون، عبدالسلام محمد. قم: مکتب الاعلام الاسلامی. چاپ اول‏.
ابن منظور، محمد بن مکرم. (1414ق). لسان العرب‏. بیروت: دار صادر. چاپ سوم‏.
اُگریدی، ویلیام. دابروولسکی، مایکل. آرُنُف، مارک. (1394). درآمدی بر زبانشناسی معاصر. ترجمه علی درزی. تهران: سمت. چاپ هفتم.
بحرانی، هاشم. (1389). ترجمه تفسیر روایی البرهان. ترجمۀ ناظمیان، رضا، گنجیان، علی. خورشا، صادق. تهران: کتاب صبح . چاپ دوم.
بستانى، فواد افرام‏. (1375). فرهنگ ابجدى. تهران: اسلامی‏. چاپ دوم‏.
بستانی، قاسم. سپه وند، وحید. (1390). کاربرد روش های معناشناسی نوین در پژوهش های قرآنی. مطالعات قرآن و حدیث، سال پنجم شماره اول، پاییز و زمستان، پیاپی 9 ، 165-186
پالمر ، فرانک. ( 1374) نگاهی تازه به معناشناسی . ترجمه کوروش صفوی . تهران : مرکز
جوهرى، اسماعیل بن حماد. (1376ق). الصحاح: تاج اللغة و صحاح العربیة. مصحح: عطار، احمد عبد الغفور. بیروت: دارالعلم للملایین. چاپ اول‏.
حقی‌ البروسوی، اسماعیل. (1405ق). تفسیرروح‌ البیا‌ن‌. بیروت‌: دار إحیاء التراث الإسلامی.
حمیرى، نشوان بن سعید. (1420ق). شمس العلوم و دواء کلام العرب من الکلوم‏. محقق/ مصحح: اریانى، مطهر بن على. عبدالله، یوسف محمد. عمرى، حسین بن عبدالله‏. دمشق: دار الفکر.
حموى، یاقوت بن عبدالله.( 1995م). ‏معجم البلدان‏. بیروت: دار صادر. چاپ دوم‏.
حیدرى، محمد.(1381). معجم الأفعال المتداولة و مواطن استعمالها. قم: المرکز العالمی للدراسات الاسلامیه‏. چاپ اول‏.
حییم، سلیمان ( 1344 ) . فرهنگ عبری فارسی حییم . تهران : انتشارات فرهنگ.
رازی ، محمد. (1358). ترجمه تفسیر مجمع البیان. تألیف طبرسی، ابوعلی فضل بن حسن. تهران: انتشارات فراهانی. چاپ اول، جلد 26
رازی، ابوالفتوح حسین بن علی.(1377). روض الجنان و روح الجنان فی تفسیر القرآن. به کوشش و تصحیح محمدجعفر یاحقی و محمدمهدی ناصح. مشهد: بنیاد پژوهشهای اسلامی.
راشد، فرج ( 1993 ) . اللغة العبریة ، قواعد و نصوص.ریاض : دار المریخ .
راغب اصفهانى، حسین بن محمد. (1412ق). مفردات ألفاظ القرآن. بیروت: دارالقلم. چاپ اول.
روحی، کاوس. خوانین زاده، محمدحسین. سعیدی، فاطمه السادات.(1393). مفهوم و گستره تبرج زنان در تفسیر قرآن. فصلنامه علمی – پژوهشی مطالعات تفسیری. سال پنجم، بهار. شماره 17. صص 128-113.
زمخشرى، محمود بن عمر. (1417ق). الفائق فى غریب الحدیث. بیروت: دارالکتب العلمیة. چاپ اول‏
سلیمان احمد ، عطیه. ( 1993م) اللهجه المصریه الفاطمیه . قاهره : مکتبه الاسکندریه آدرس ثابت https://docs.google.com/file/d/0BwSf_0bx00XdSEF2VUU5bmJtekU/edit
‏ شعیری، حمیدرضا. (1391). مبانی معناشناسی نوین .تهران: سمت.
شیبانى، اسحاق بن مرار. ( 1975م). الجیم . مصحح: آبیارى، ابراهیم، جلد سوم، قاهره: الهیئه العامه لشئون المطابع الامیریه‏، چاپ اول‏
شیرازی بیضاوی، ناصرالدین ابی سعید عبدالله بن عمر بن محمد.(1988م). تفسیر بیضاوی، بیروت : دارالعلمیه. چاپ اول. جلد دوم.
شهبازی، محمود. (1394). پدیده اشتراک لفظی و چند معنایی در زبان عربی. ادب عربی . دوره 7، شماره 2، زمستان، صص 119-136
صدر حاج سید جوادی، احمد. فانی، کامران.خرمشاهی، بهاءالدین.(1391). دایرة المعارف تشییع. تهران: حکمت. چاپ اول ، ج 9
صفوی، کوروش. (1383). درآمدی بر معنی شناسی. تهران : انتشارت سوره مهر. چ دوم.
طباطبائی، سید محمد حسین.(1374). المیزان فی تفسیر القرآن. ترجمه موسوی، سید محمد باقر. قم: دفتر انتشارات اسلامی. ج ‏5.
طیب، عبدالحسین.(1378). تفسیر الطیب البیان فی تفسیر القرآن. تهران: کتابفروشی اسلام. جلد 14
علوی نژاد، حیدر.(1386). مفهوم شناسی تبرج جاهلی. پژوهش های قرآنی . سال سیزدهم . شماره 51و52. پاییز و زمستان . صص 136-163
فراهیدى، خلیل بن احمد. (1409ق). العین‏. قم: نشر هجرت‏. چاپ دوم.
فیومى، احمد بن محمد. (1414ق). المصباح المنیر فى غریب الشرح الکبیر للرافعى‏. قم: موسسه دار الهجرة. چاپ دوم‏
قرائتی، محسن. (1386) تفسیر نور . تهران : مرکز فرهنگی درس هایی از قرآن. چاپ سوم . جلد 12
قرشی، علی اکبر.(1378). تفسیر احسن الحدیث . تهران: بنیاد بعثت . چاپ سوم. جلد 12
قرشى، على اکبر. (1371). قاموس قرآن. تهران: دار الکتب الاسلامیه‏. چاپ ششم‏.
کاشانی ، فتح الله. (1341) منهج الصادقین . مقدمه و پاورقی ابوالحسن شعرانی. تهران : اسلامیه. چاپ اول ، جلد دهم
کرلوآلفونسو، نلینو.(1348). تاریخ نجوم اسلامی. ترجمه کتاب علم الفلک تاریخه عندالعرب فی القرون الوسطی، ترجمه احمد آرام ، تهران :کانون نشر و پژوهشهای اسلامی.
کمال ، ربحی ( 1971 ) . دروس اللغة العبریه . دمشق: مطبعة محمد هاشم الکتبی. چاپ پنجم.
لطفی، سید مهدی.(1395). درآمدی بر کاربرد نظریه حوزه معنایی در مطالعات قرآنی . تحقیقات علوم قرآن و حدیث . سال سیزدهم. ش 2 پیاپی 31
مختار عمر، احمد. (1385). معناشناسی. ترجمه حسین سیدی. مشهد: دانشگاه فردوسی.
مشکور، محمد ( 1357 ). فرهنگ تطبیقی عربی با زبان های سامی و ایرانی . ج اول ،تهران: انتشارات بنیاد فرهنگ ایران.
مصطفوی، حسن.(1368). التحقیق فی کلمات القرآن الکریم، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی. چاپ اول
معلوف، لویس. (1379). المنجد فی اللغة. تهران : انتشارات اسلام . چاپ اول .
مکارم شیرازى، ناصر و دیگران. (1371). تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب الاسلامیة.
موحدی محب، عبدالله( 1393) حکم تبرج در آموزه های ثقلین . پژوهشنامه ثقلین، دوره اول ، شماره 2 تابستان 1393 . صص 191-206.
مهنا، عبد الله على. (1413ق). لسان اللسان: تهذیب لسان العرب. بیروت: دارالکتب العلمیة. چاپ اول‏
میبدی، رشیدالدین. (1357). کشف الاسرار و وعدةالابرار . تصحیح علی اصغر حکمت . تهران: انتشارات امیرکبیر. چاپ دوم.
میرزا وزیری، هما .(1380) . سیری دوباره در آیات حجاب. پژوهش های قرآنی . دوره 7. شماره 27-28. پاییز و زمستان . صص 160-175
نسفی، ابوحفص نجم الدین عمر بن محمد.(1362). تفسیر نسفی. تصحیح عزیزالله جوینی. تهران: بنیاد قرآن. جلد دوم. چاپ دوم.
نغزگوی کهن، مهرداد. شادی داوری. (1393). فرهنگ توصیفی زبان شناسی تاریخی. تهران : انتشارات علمی.
هتیم، بزیل. ماندی، جرمی. (1393). مرجعی پیشرفته برای ترجمه. ترجمه مریم جابر. تهران: سمت. چاپ دوم.
همت زاده، شهرام. مداینی اول، علی. (1393). بررسی تغییرات معنایی واژه در زبان های فارسی و روسی . زبان شناخت . سال پنجم. شماره دوم. پاییز و زمستان . 134-119
Jeffery,Arthur.The Foreign Vocabulary Of The Quran :1938, Oriental Institute Baroda https://archive.org/details/foreignvocabular030753mbp آدرس ثابت کتاب
Lane, Edward William(1863), Arabic-English Lexicon (London: Willams & Norgate) www.tyndalearchive.com/tabs/laneآدرس ثابت
Louis Costaz,(third ed.), (2002), Dictionnaire Syriaque-Français, Beyrouth, Dar El-Machreq.
Stevenson, Angus (1998). Oxford dictionary of English. New York, NY: Oxford University Press.
R. Payne Smith, (1879 & 1901), Thesaurus Syriacus, Oxonii, E Typographeo Clarendoniano.
Ullmann,s.(1973), Meaning and style, Harvard: Oxford
http://www.wikifeqh.ir/بروج
https://fa.wikipedia.org/wiki بورژوا