بررسی رویکردهای بلاغی نوین در تفسیر قرآن (مطالعه موردی: التفسیر البنائی للقرآن الکریم محمود بستانی)

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه شهیدبهشتی

2 استاد دانشگاه شهید بهشتی

10.29252/jalc.2021.206483.0

چکیده

در دوره معاصر، تفسیر بلاغی قرآن با رویکردها و شیوه‌های جدید و توسط مفسرانی چون سیدقطب، امین الخولی، عایشه عبدالرحمن بنت‌الشاطیء، نصر‌حامد ابوزید و برخی مفسران دیگر صورت گرفته است. یکی دیگر از این رویکردهای جدید و مبتکرانه در این حوزه، روش ساختارگرایانه محمود بستانی در «التفسیر البنائی للقرآن الکریم» است. وی در این اثر با دو رویکرد معنایی و هنری به بررسی و تفسیر سور قرآنی به عنوان ساختار و مجموعه‌ای واحد پرداخته و در این زمینه از هشت عنصر بلاغی: پیام، موضوع ، معنایی، صوری، لفظی، موسیقایی، ادبی و ساختار در جهت تبیین ارتباط منسجم بین شکل و مضمون آیات و سوره‌های قرآن کریم یاری جسته است؛ از میان عناصر فوق، کارکرد عنصر ساختار به عنوان یکی از مهمترین عناصر، بررسی ساختار کلی سوره و نیز بررسی جایگاه عناصر هفت‌گانه در هر سوره قرآن بوده و اینکه مجموعه این عناصر، چگونه ساختار هندسی سوره را تشکیل می‌دهند. هدف این پژوهش ضمن معرفی روش ساختارگرایانه بستانی در تفسیر قرآن بر مبنای مبانی مطرح شده در کتاب «القواعد البلاغیة فی ضوء المنهج الإسلامی»، بررسی و تحلیل رویکرد تفسیری وی در تفسیر پنج جلدی «التفسیر البنائی للقرآن الکریم» بوده است و این نتایج به دست آمد که دیدگاه‌های بستانی در بحث ازعنصر پیام، موضوع، بحث تقدیم و تأخیر، ذکر وحذف، عنصر ادبی و عنصر ساختار دیدگاه‌های جدید در حوزه تفسیر بلاغی قرآن بوده و روش وی به عنوان یکی از شیوه‌های تفسیر ساختاری با وجود برخی کاستی‌ها می‌تواند کارآمد باشد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Study of New Rhetorical Approaches in Quranic Interpretation (Case Study: Al-Tafsir Al-Banai for the Holy Quran

نویسندگان [English]

  • Abolfazl Rezayi 1
  • Hojjat Rasouli 2
  • ّFatemeh Rais mirzaei 1
1 shahid beheshti university
2 Professor of Shahid Beheshti University
چکیده [English]

In the contemporary period, the rhetorical interpretation of the Qur'an has been done with new approaches and methods by commentators such as Seyyed Qutb, Amin Al-Khouli, Aisha Abdul Rahman Bint Al-Shati, Nasr Hamid Abu Zayd and some other commentators. Another of these new and innovative approaches in this field is the structuralist method of Mahmoud Bostani in "Al-Tafsir Al-Banai for the Holy Quran".In this work, with two semantic and artistic approaches, he has studied and interpreted the Qur'anic verse as a single structure and collection, and in this regard has been used, eight rhetorical elements: message, subject, semantic, formal, verbal, musical, literary and structure to explain the coherent relationship between the form and content of the verses and chapters of the Holy Quran.. The purpose of this study, while introducing the structuralist method of Bostani in the interpretation of the Qur'an based on the principles presented in the book "Al-Qawa'd al-Balaghah in the light of the Islamic method", was to study and analyze his interpretive approach in the five-volume commentary "Al-Tafsir al-Banai for the Holy Qur'an". And it was obtained that Bostani's views in the discussion of message element, subject, presentation and delay, mention and deletion, literary element and structural element of new views in the field of rhetorical interpretation of the Qur'an and his method as one of the methods of structural interpretation despite some Disadvantages can be effective.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Holy Quran
  • Rhetorical Interpretation
  • Structural interpretation
  • Al-Tafsir Al-Banai for the Holy Quran
  • Mahmoud Bostani