بازتاب شخصیت حضرت عباس(ع) در ادبیات معاصر عربی و فارسی (با تکیه بر اشعار برجسته شاعران سده اخیر)

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان

دانشگاه شهید بهشتی تهران

چکیده

تجلی شخصیتهای حماسی در ادبیات ملل مختلف بارز است و بسیار به آن اهمیت داده م یشود .شاعران به آن شخصیتها فخر میورزند و بخش فراوانی از سرودههای خویش را به دلاور یهای آناناختصاص میدهند. ادبیات فارسی وعربی به طور گسترده ای از واقع ۀ کربلا و شخصیت های آن تاثیرپذیرفته است و اشعار فراوانی در این زمینه سروده شده است؛ ولی با توجه به قابلیتهای زبانی و شرایطمختلف ادبی و نوع نگاه شاعران در ادبیات فارسی و عربی، تعابیر آنان از این واقعه گاهی مشترک و گاهیمختلف است. در این میان بخشی از ادبیات عاشورایی فارسی و عربی به حضرت عباس (ع) حماسه سازدلاور واقعه کربلا اختصاص دارد و این اشعار ابعاد مختلف شخصیتی ایشان را انعکاس م یدهد و اینانعکاس در آیینۀ ادبیات فارسی و عربی شایان بررسی و تحلیل است . در ادبیات عربی به مضامینیهمچون سقایت، شجاعت و فخر در توصیف شهادت ایشان و ذکر نسب، بسیار بیشتر از ادبیات فارسیتوجه شده است و در ادبیات فارسی نیز مظلومیت وزیبایی و پرچمداری حضرت عباس (ع) دارای برترینسبی است. به طور کلی صبغۀ حماسی اشعار عربی معاصر نسبت به اشعار فارسی پررنگتر است در حالیکه جنبۀ رثایی در ادبیات فارسی چشمگیر تر است. این مقاله به بررسی ابعاد مختلف شخصیتی حضرتعباس(ع) در بارزترین سرودههای معاصر عربی و فارسی و شباهت و تفاوتهای این بازتاب میپردازد.

کلیدواژه‌ها


  1. - اردستانی، محمد صادق، ( 1378 )، دیوان، تهران: اندیشه ماندگار.
  2. - آزادی، محمد حسین، ( 1390 )، گزیده های ادب معاصر، تهران: یاران علوی.
  3. - اشتری اصفهانی، مرتضی، ( 1381 )، دیوان، تهران: ظهور.
  4. - اصفهانی، ماهر،( 1387 )، دیوان، تهران: دریای اندیشه.
  5. - اصفهانی، محمدحسین، ( 1390 )، کلیات دیوان کمپانی، قم: سیمای کوثر.
  6. - الأصفهانی، ابی الفرج، ( 1427 ق)، مقاتل الطالبیین، بیروت: دارالنهضة.
  7. - الإصفهانی، شیخ محمدحسین، ( 1426 ق)، الأنوار القدسیه – بانضمام الذیریة، بیروت:
  8. دارالمعارف.
  9. - حافظی، محسن، ( 1392 )، دیوان، تهران: سیمای ولایت.
  10. - سازگار، غلامرضا، ( 1385 )، دیوان، تهران: فیض الاسلام.
  11. - سلیمی، بهزاد، ( 1389 )، مجموعه اشعار، تهران: نشر جنگل.
  12. - شبر، جواد، ( 1422 ق)، أدب الطف، بیروت: دار المرتضی.
  13. - شفیعی کدکنی، محمدرضا، ( 1370 )، موسیقی شعر، تهران: انتشارات آگاه.
  14. - شمیرانی، مرتضی، ( 1381 )، دیوان، تهران:آیین احمد (ص).
  15. - عاصف، عباس، ( 1376 )، دیوان، تهران: قدیس.
  16. - عقیقی بخشایشی، عبدالرحیم، ( 1389 )، سردار بلند قامت دین، تهران : نشر نوید اسلام.
  17. - علیکرمی، طیبه، ( 1392 )، دستچینی از بهشت، تهران: نور الثقلین.
  18. - قدسی، غلامرضا، ( 1379 )، دیوان، تهران: لقاءالنور.
  19. - قمی، میرزا محمد، ( 1375 )، دیوان، تهران: بنیاد علوم و معارف اسلامی.
  20. - کاشانی، حبیب الله، ( 1383 )،دیوان، تهران:علوم اهل بیت (ع).
  21. - مازندرانی، وفا، ( 1385 )، دیوان، تهران: انتشارات انجمن قلم ایران.
  22. (69/6) پژوهشنامۀ نقد ادب عربی شمارة 11
  23. بازتاب شخصیت حضرت عباس(ع) در ادبیات معاصر عربی و فارسی
  24. 66
  25. - منصوری، جعفر، ( 1382 )، دیوان، تهران: ضریح آفتاب.
  26. - موسوی گرمارودی، سید علی، ( 1389 )، دیوان، تهران: ذوالجناح.
  27. - مجلسی، محمدباقر بن محمدتقی، ( 1421 ق)، بحارالأنوار؛ الجامعه لدرر أخبار الأئمة الأطهار،
  28. بیروت: دار احیاء التراث العربی.