ناسازواری تصویری در شعر سیاسی و اجتماعی بدرشاکر سیاب

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه زابل

2 دانشگاه خوارزمی

چکیده

ناسازواری تصویری، تکنیکی است مبتنی بر بیان تناقض بین دو تصویر متقابل، از شرایط معاصر و یا بین برخی از داده‌های میراثی و برخی اوضاع معاصر. شاعر با بهره‌گیری از چنین شگردی، گاه جهت بیان اندیشه‌های درونی‌اش، به سخن گفتن در لفافه گرایش پیدا می‌کند و با ایجاد ارتباط میان ناسازه‌های موجود در یک قصیده، ناهمخوانی بین شرایط فعلی و وضعیت آرمانی را اثبات می‌کند. بر همین اساس ناسازواری تصویری به عنوان یکی از اساسی‌ترین دستمایه‌های شعر سیاسی و اجتماعی سیاب محسوب می‌گردد ، که از طریق آن به صورت زیرکانه و گاه غیر مستقیم به نقد چالش‌های جامعه خود می‌پردازد. وی در بیشتر مواقع با فراخوانی میراث ادبی، تاریخی، دینی، ملی و دگرگونی دلالت‌های میراثی فراخوانی شده به دلالت‌های معاصر و متناقض، در شعر خود فضایی می‌گشاید، که گذشته طلایی عرب‌ها را در مقابل شرایط معاصر جامعه عربی و به ویژه عراق قرار می‌دهد . با توجه به گستردگی شکل دوم ناسازواری تصویری و نظر به فراخوانی شخصیت، حکایت و متون میراثی و دگرگونی متناقض آنها ، و همچنین پنهانی‌تر بودن معنا در بافت شکل دوم، شاعر از نوع دوم ناسازواری تصویری بهره‌ی بیشتری جسته است.سیاب این شگرد را بیشتر برای مقابله با ظلم حاکمان و سرکوبگری‌های سیاسی، تمسخر عقب ماندگی جوامع عربی و عراق، بیداری آنها، تشویق به مقابله با استعمار و... برگزیده است. پژوهش حاضر با روش توصیفی و تحلیلی، دامنه‌ی گونه‌های مختلف ناسازواری تصویری را، در شعر سیاسی و اجتماعی سیاب مورد ارزیابی قرار می‌دهد. 

عنوان مقاله [English]

Pictorial Irony in the Political Poem of Badr Shaker Sayab

نویسندگان [English]

  • Mojtaba Behroozi 1
  • Hoseyn Abavisani 2
  • Seyyed Adnan eshkevari 2
  • Hooman Nazemian 2
1 Assistant professor, Departman of Arabic language and literature, Zabol University
2 Associate professor, Departman of Arabic language and literature, Kharazmi University, Tehran.
چکیده [English]

Irony is a technique based on  the contradiction among two mutual pictures from contemporary conditions or among  heritage data and some contemporary  situations.  By exploiting  such a strategy,the poet use  the irony speaking to mention his internal ideas. and by creating a relation among present unconfirmity in a elegy, is establishes The unagreement between present conditions and future good situation. Based on this ,the Irony is considered as one of the baisic themes of political and social poem of Siab ,through which criticize undirectly the society challenges.often by calling litral, historical,religious and national heritage and providing the contemporary and contradictional implications,he opens a space in his poem  that places the golden past of Arabs versus the contemporary conditions of Arabs society,spcially Iraq. Sayyab selects this strategy to fight. the cruelty of bosses and political Iraq and encouraging to combat against colonization. The present study evaluate the different kinds of Irony in the political and social poem of Sayyab  by a descriptive method.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Badr Shaker Sayyab- Irony-social and political poem-heritage
  1. ابراهیم، نبیلة. (1987م). «المفارقة». مجلة فصول. عدد 4.
  2. -ابن الجهم، علی. (1959م). دیوانه. تحقیق: خلیل مردم بک. بیروت: لجنة التراث العربی.
  3. -أحمد غنیم، کمال. (1998 م). عناصر الإبداع الفنی فی شعر أحمد مطر. بیروت: مکتبة بودلی.
  4. -البطل، علی عبدالمعطی. (1982 م). الرمز الأسطوری فی شعر بدر شاکر السیاب. الکویت: شرکة الربیعان.
  5. -بلاطه، عیسی. (1971م). بدر شاکر السیاب ـ حیاته وشعره. بیروت: دارالنهار و النشر.
  6. -بیضون، حیدر توفیق. (1991م). بدر شاکر السیاب رائد الشعر العربی الحدیث. بیروت: دارالکتب العلمیة.
  7. - جاسم، محمد. (1394). رمز و اسطوره در شعر معاصر ایران و عرب (بررسی تطبیقی رمزگرایی در شعر بدر شاکر سیاب و مهدی اخوان ثالث. تهران: نگاه
  8. -الجیوسی، الخضراء. (2001م). الاتجاهات و الحرکات فی الشعر العربی الحدیث. ترجمه الدکتور عبدالواحد لؤلؤة. بیروت: مرکز دراسات الوحدة العربیة.
  9. -رجایی، نجمه. (1381ش). اسطوره رهایی ـ تحلیلی روانشناسانه بر اسطوره در شعر عربی معاصر. مشهد: انتشارات دانشگاه فردوسی.
  10. - رجایی، نجمه؛ حبیبی، علی اصغر ( 1390ش). «تکنیک نقاب در قصیده المسیح بعد الصلب». مجله ادب عربی. شماره 3. صص 85-114.
  11. -زکی، أحمد کمال. (1967م). الأساطیر. القاهرة: دارالکتاب العربی.
  12. - السیاب، بدر شاکر. (2000م). الأعمال الشعریة الکاملة. بغداد: دار الحرّیة للطباعة و النشر.
  13. - سیفی، طیبه؛ مرادی، کبری. (1391ش). «بررسی تطبیقی بسامد کاربرد رنگ در اشعار نیما یوشیج و بدر شاکر سیاب ». مجله ادبی عربی.ش 3.صص
  14. -305.
  15. -شبانه، ناصر. (2002م). المفارقة فی الشعر العربی الحدیث. بیروت: المؤسسة العربیة للدراسات و النشر.
  16. -الضاوی، أحمد عرفات. (1384ش). کارکرد سنّت درشعر معاصر عرب. ترجمه: دکتر سیّد حسن سیّدی. مشهد: انتشارات دانشگاه فردوسی.
  17. - طهماسبی، عدنان؛ زارع، ناصر.(1390ش). «متناقض نمادر نمادهای شعر انشودة المطر»، مجله ادب عربی. ش 1. صص177-197.
  18. - العامری، لبید بن ابی ربیعه. (1962) دیوانه. تحقیق: احسان عباس. القاهره: بلانا.
  19. - عباس، إحسان. (1978م). بدر شاکر السیاب دراسة فی حیاته و شعره. بیروت: دار الثقافة.
  20. - العبد، محمد. (1426ه.ق). المفارقة القرآنیة. القاهرة: مکتبة الآداب.
  21. -علی، عبدالرضا. (1984م). الاسطورة فی شعر السیاب. بیروت: دار الرائد العربی.
  22. ---------(1995م). دراسات فی الشعر العربی المعاصر. بیروت: المؤسسة العربیة للدراسات والنشر.
  23. - عبدربه، أحمد صالح. (1937م). شاعر الرافدین بدر شاکر السیاب. القاهرة: جامعة الازهر.
  24. - عشری زاید، علی. (2002م). عن بناء القصیدة العربیة الحدیثة. القاهرة: مکتبة الشباب.
  25. - ----------(1997م). استدعاء الشخصیات التراثیة فی الشعر العربی المعاصر. القاهرة: دارالنقد العربی.
  26. - کزازی، میرجلال الدین. (1381ش). زیبایی شناسی سخن پارسی. تهران: نشر مرکز.
  27. - میویک، دی سی. (1987م). المفارقة و صفاتها. ترجمة: عبدالواحد لؤلؤة. بغداد: دار المأمون.