تحلیل نحوه بازنمایی کلیشه‌های جنسیتی در داستان "زوجة أحمد" اثر احسان عبدالقدوس

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 عضو هیات علمی دانشگاه شهید مدنی آذربایجان

2 دانشگاه شهید مدنی آذربایجان

3 دانشجوی دکتری دانشگاه شهید مدنی آذربایجان

چکیده

رسانه ها به عنوان ابزار ارتباط، همواره اهمیت کلیدی در تأثیر بر افکار عمومی دارند و برای رسیدن به این منظور از شگردهای گوناگونی استفاده می کنند. یکی از این شیوه ها بازنمایی واقعیت یا عرضه آن به گونه ای است که مخاطب را برای پذیرش واقعیت از دریچه نگاه آن رسانه اقناع نماید. تکرار و تعمیم بازنمایی منجر به کلیشه سازی یا ساخت تفکر قالبی درباره یک موضوع یا گروه خاص در ذهن مردم جامعه می­گردد. کتب ادبی هر کشوری نیز به عنوان یک رسانه که هدف آن اقناع مخاطب است، کمابیش درگیر کلیشه های مثبت یا منفی است که از جانب جامعه به نویسنده القا شده است و او نیز در یک کنش متقابل مروّج این تفکرات قالبی می باشد. پژوهش حاضر تلاش نموده است تا با استفاده از روش تحلیلی، توصیفی به واکاوی کلیشه­های جنسیتی موجود در کتاب «زوجة أحمد»، اثر «احسان عبدالقدوس» بپردازد. هدف این جستار ارائه خوانشی ارتباط محور از این متن ادبی و بررسی میزان بهره­گیری این نویسنده برجسته مصری از کلیشه­های مربوط به جنسیت برای انتقال اندیشه هایش می باشد. دستاورد حاصل از این تحلیل نشانگر آن است که وی در این داستان تلاش نموده است تا با ساخت شخصیت کلیشه ای از یک زن موفق، نقش های زن و مرد را به صورت انگاره های قالبی به مخاطب القا نماید. این داستان در حقیقت پاسخی به نظریات افراط گونه مکتب فیمینیسم است که تمامی کلیشه های جنسیتی را عامل ظلم به زن و تضییع حقوق او می داند. 

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The analysis of the way of representing gender stereotypes in the story of “Zavjat Ahmad” written by Ehsan Abdolqoddus

نویسندگان [English]

  • mahin hajizadeh 1
  • Arezoo sheideee 2
1 faculty member
2 ph.d student
چکیده [English]

The media as a communication tool always plays a keyrole in influencing public opinion. To achieve this, they use a variety of techniquse. One of this methods is the represontation of reality or delivering it in such a way as to persuad the audience to accept the reality of the look of that media. The repetition and generelization of the representation leads to stereotyping or the making the thinking of a particular subject or group in the minds of the people of society. The literary books of any country as well as a media whose purpose to persuade the audience, is partly involved with the positive or negative stereotypes that are induced from the community to the author and himself promotes these stereotypes in a mutual action. The present research has tried analyze the gender stereotypes in the “Zavjat Ahmad“ Ehsan Abdolqoddus‘s book, using analitical and descriptive methods. The purpose of this essay is praviding a link-oriented reading of this literary text and exploring the use of this out standing Egyptian outer of gender stereotypes to convey his ideas. The results show that he has tried to make the role of man and woman in the form of stereotyped image by making a stereotyppical character of a successful woman. This story is in fact a response to the extremist views of feminism, which calls for all gender storetypes to be oppression to women and the violation of their rights.

کلیدواژه‌ها [English]

  • representation ـ stereotypeـ gender ـ Ehsan Abdolqoddus ـ Zavjat Ahmad
  1. الف: کتب:
  2. احمدزاده کرمانی، روح الله (1390ش)، بازاندیشی در فرهنگ و رسانه: تهران، چاپار، چاپ اول.
  3. اسلاملو، نعیمه و زمان وزیری، محمّدحسن (1391ش)، زن ستم تاریخی،ستم برابری: تهران، تلاوت آرامش، چاپ ششم.
  4. اعزازی، شهلا (1380ش)، تحلیل ساختاری جنسیت: تهران، مرکز چاپ دانشگاه شهید بهشتی، چاپ اول.
  5. امیرپور، مهناز و بهرامیان، شفیع (1392ش)، مبانی کلّی نظریه های ارتباط جمعی: تهران، جامعه شناسان، چاپ اول.
  6. خمینی(ره)، روح الله (1384ش)، صحیفه نور: تهران، انتشارات شرکت سهامی چاپخانه وزارت ارشاد اسلامی.
  7. دفلور، ملوین و دنیس، اورت ای (1383ش)، شناخت ارتباطات جمعی، ترجمه سیروس مرادی: تهران، انتشارات دانشکده صدا و سیما، چاپ اول.
  8. زیبایی نژاد، محمدرضا (1388ش)، هویت و نقش های جنسیتی: تهران، دفتر مطالعات و تحقیقات زنان، چاپ اول.
  9. ستوده، هدایت الله (1378ش)، روانشناسی اجتماعی: تهران، آوای نور، چاپ پنجم.
  10. سفیری، خدیجه و ایمانیان، سارا (1392ش) جامعه شناسی جنسیت: تهران، جامعه شناسان، چاپ دوم.
  11. عبدالقدوس، احسان (بی تا)، زوجة أحمد: قاهره، اخبار الیوم.
  12. قائمی امیری، علی (1387ش)، نقش مادر در تربیت: تهران، امیری، چاپ سیزدهم.
  13. کوئن، بروس (1395ش)، مبانی جامعه شناسی، ترجمه غلام عباس توسلی و رضا فاضل: تهران، سمت، چاپ بیست و هفتم.
  14. کوبلی، پل (1387ش)، نظریه های ارتباطات، جلد اول، ترجمه شاهو صبّار: تهران، پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی، چاپ اول.
  15. مهدی زاده، سید محمد (1387ش)، رسانه ها و بازنمایی: تهران، دفتر مطالعات و توسعه رسانه ها، چاپ اول.
  16. میشل، آندره (1376ش)، پیکار با تبعیض جنسی، ترجمه محمد جعفر پوینده: تهران، نگاه، چاپ اول.
  17. ب: مقالات:
  18. محسنی، مرتضی و ابوالحسنی، علی و تقَوی، صدیقه (1395ش)، تصویرشناسی بیگانه در شاهنامه با تکیه بر کلیشه پردازی: دوفصلنامه پژوهش های ادبیات تطبیقی، دوره 4، شماره 1.
  19. معینی فر، حشمت السادات (1388ش)، بازنمایی کلیشه های جنسیتی در رسانه؛ مطالعه موردی صفحه حوادث روزنامه همشهری: فصلنامه تحقیقات فرهنگی، سال دوم، شماره 3.
  20. ج: سایت ها:
  21. رجبی، زهره (1389ش)، بازنمایی رسانه ای، سایت مرکز آموزش و پرورش مؤسسه همشهری (www.hamshatraining)، تاریخ مراجعه: 2 تیر 1396.
  22. سروی زرگر، محمد (1389ش)، نظریه بازنمایی مطالعات فرهنگی، سایت کیانیان (www.kianian.com)، تاریخ مراجعه: 8 تیر 1396.
  23. ناظم زاده، فاطمه، رسانه و کلیشه های جنسیتی، سایت تبیان (www.tebyan.net) تاریخ مراجعه: 5 تیر 1396.