بررسی عناصر داستان در داستان‌های کودک "جاسم محمد صالح" (در آینۀ دیدگاه "شلومیت ریمون کنان")

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان

1 دانشگاه علوم وتحقیقات تهران

2 عضو هیات علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی

چکیده

     کیفیت هر داستانی به نوع ارائۀ عناصر آن داستان از سوی نویسنده، مرتبط است. عناصر داستان عبارتند از پی‌رنگ، شخصیت، درونمایه، زاویۀ دید، صحنه و فضاء، که هر کدام تاثیر بسزایی در پیشبرد داستان دارند. از جمله انواع ادبی که ادبیات ملت‌ها در قالب آن عرضه می‌شود، داستان کودک است. "جاسم محمد صالح"، از جمله داستان‌نویسان عراقی است که عمدۀ آثار وی در حیطه همین نوع ادبی قرار گرفته است. پژوهش حاضر با تکیۀ بر شیوۀ توصیفی-تحلیلی، درصدد است تا براساس نظریۀ ریمون کنان، به بررسی و تحلیل عناصر 20 داستان‌ وی در حوزه ادبیات کودک بپردازد تا از این رهگذر در کنار دست یافتن به تفاوت میان عناصر داستان‌های کودک و بزرگسال، چگونگی کاربرد عناصر داستان از سوی نویسنده و میزان موفقیت وی در این نوع ادبی برای خواننده مشخص گردد. آنچه حاصل شد اینکه عناصر داستان چه در داستان‌های کودک و چه در داستان­های بزرگسال همگی شبیه هم هستند؛ تنها بسته به هدفی که دنبال می‌کنند در نوع شکل‌گیری باهم متفاوتند. پی‌رنگ داستان‌های "جاسم محمد صالح" به دلیل آنکه مجال کافی جهت تغییر مسیر داستان وجود ندارد، غالبا یک پی‌رفتی است. درونمایۀ داستان‌های بررسی شده بیشتر شامل مسائل اخلاقی، تعلیمی و تربیتی مانند احترام گذاشتن به دیگران، دوری از تکبر، خوددار بودن، قانع بودن است؛ از این رو می‌توان گفت که جهت فکری نویسنده، القای چنین مفاهیمی به کودکان است. دیگر اینکه زاویۀ دید در تمام داستان‌ها به جز یک داستان، دانای کل یا سوم شخص است که طبق نظر ریمون کنان در این نوع داستان، فرصت تغییر زاویۀ دید بسیار کم است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Review of the elements of the story in the child's stories "Jasim Mohammad Salih"

نویسندگان [English]

  • azadeh mirzaeitabar 1
  • ali saberi 2
1 Islamic Azad University, Science and Research Branch, Tehran
2 Islamic Azad University, central tehran Branch, Tehran
چکیده [English]

The qualities of each story are related to the type of presentation of the elements of that story by the author. The elements of the story include plot, personality, theme, angle, sight, and space, each of which has a great influence on the progress of the story. In this regard, child's story is among the literary types that reflect each nation's literature. "Jasim Mohammad Salih" is among Iraqi fiction writers whose major works are in the field of child's stories. The present study aims to analyze the elements of its 20 stories in the field of child literature based on the theory of analytic-descriptive research, in order to find the difference between the elements of child and adult stories as well as to determine the use of the elements of the story by the author and his success in this literary genre. The results show that the elements of the story, both in child stories and in adult stories, are all similar, and they differ in form of formation according to the purpose they pursue. Due to lacking enough room to redirect the story, the plots of Jasim Mohammad Salih are often, sequential. The themes of the reviewed stories include ethical, educational issues such as respect for others, avoidance of arrogance, self-respect, contentment, and so on. Therefore, it can be said that the author's idea is to impose such a concept on children, and that the story's angle in all stories, except for a story, is the third person, which, according to Rimmon-Kenan’s theory, in such stories, the opportunity to change the angle of view is very low.

کلیدواژه‌ها [English]

  • child story
  • story elements
  • Jasim Mohammad Salih
  • Shlomith Rimmon-Kenan
انوشه، حسن، (1376)، دانشنامۀ زبان و ادبیات فارسی، تهران: انتشارات سمت، جلد دوم، چاپ اول
بستانی، ابراهیم، (1341)، هنر داستان‌نویسی، تهران: انتشارات امیرکبیر، چاپ اول
تودوروف، تزوتان، (1382)، بوطیقای ساختارگرا، ترجمۀ محمد نبوی، تهران: انتشارات آگه، چاپ دوم
---------- (1388)، بوطیقای نثر (پژوهش‌های نو دربارۀ حکایت)، ترجمۀ انوشیروان گنجی‌پور، تهران: انتشارات نی، بی‌چا
جواهر، محمد، (1409)، الاسلام والفن، مشهد: مجمع البحوث الاسلامیة، چاپ اول
زرین‌کوب، عبدالحسین، (1382)، ارسطو و فن شعر، تهران: انتشارات امیرکبیر، چاپ چهارم
سلمان، عبدالکریم، (2014)، جاسم محمد صالح، ادیب متنوع الانتاج، سایت www.alfike.come
عبود، سعد مطر، (2015)، المثقف فی مدارات الحضور الابداعی (قراءة نقدیة فیی تجربۀ ادیب الأطفال جاسم محمد صالح، بغداد: انتشارات مکتبة عادل، چاپ سوم
فورستر، ادوارد مورگان، (1384)، جنبه‌های رمان، تهران: انتشارات نگاه، چاپ دوم
. قاسمی‌پور، قدرت، (1393)، آمیختگی داستان و گفتمان روایی در روایت‌های پسامدرنیستی، فصلنامۀ تخصصی نقد ادبی، شمارۀ 26، تابستان، صص 7 الی 22، سال هفتم
. کنان، ریمون، (1387)، روایت داستانی-بوطیقای معاصر، ترجمۀ ابوالفضل حرّی، تهران: انتشارات نیلوفر، چاپ اول
. لورنس، پرین، (1368)، تأملی دیگر در باب داستان، تهران: حوزۀ هنرهای سازمان تبلیغات، چاپ چهارم
. محمدی فشارکی، محسن و فضل الله خدادادی، (1396)، چندگونگی سازه‌های فاصله‌ای راوی از روایت در ادبیات داستانی با تکیه بر نظریۀ شلومیث ریمون کنان، پژوهش ادبیات معاصر جهان، شمارۀ 1، دورۀ 22، بهار و تابستان، صص 83 الی 97
. مستور، مصطفی، (1384)، حکایت عشقی بی‌قاف، بی‌شین و بی‌نقطه، تهران: انتشارات سرچشمه، بی‌چا
. مقدادی، بهرام، (1378)، فرهنگ اصطلاحات نقد ادبی از افلاطون تا عصر حاضر، تهران: انتشارات فکور روز، بی‌چا
. مکاریک، ایرناریما، (1384)، دانشنامۀ نظریه‌های ادبی معاصر، ترجمه مهران معاصر و محمد نبوی، تهران: انتشارات آگه، بی‌چا
. میرصادقی، جمال، (1376)، ادبیات داستانی، تهران: انتشارات علمی، چاپ سوم
. ----------- (1376)، عناصر داستان، تهران: انتشارات علمی، چاپ سوم
. نجم، محمد یوسف، (1979)، فن القصة، بیروت: دارالثقافة، چاپ هفتم
. یحیی، عبیر خالد، (2016)، مقالۀ قراءة فی تجربة أدیب الاطفال جاسم محمد صالح، سایت www.m.ahewar.org
Punday,Daniel, narrative after deconstructions, state university of New York. 2004